Trải qua 15 năm thi hành Điều lệ Đảng từ Đại hội XI đến nay, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và thực thi các quy định trong Điều lệ đã đạt được những kết quả toàn diện, góp phần quan trọng vào việc giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội.

1. Công tác quán triệt và cụ thể hóa Điều lệ Đảng

Việc quán triệt Điều lệ Đảng được thực hiện bài bản với nhiều hình thức phong phú như hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến, phát động cuộc thi tìm hiểu và tuyên truyền qua các kênh thông tin chính thống.

Điểm nhấn quan trọng là công tác cụ thể hóa các nội dung của Điều lệ thông qua hệ thống văn bản hướng dẫn:

• Trung ương đã ban hành nhiều quy định đồng bộ về thi hành Điều lệ Đảng, công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật và các lĩnh vực trọng yếu như nguyên tắc tập trung dân chủ, tổ chức đảng trong Quân đội, Công an.

• Tính từ năm 2016 đến tháng 6/2024, các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương và các đơn vị sự nghiệp đã ban hành hơn 183.353 văn bản để cụ thể hóa các nội dung của Điều lệ.

• Nhiều chủ trương mới đã được thực hiện thí điểm như: giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy cơ sở; sinh hoạt trực tuyến; đại hội chi bộ 5 năm một lần; và tổ chức đảng bộ xã, phường là đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng.

2. Kết quả triển khai về Đảng viên và Tổ chức Đảng

Công tác phát triển và quản lý đội ngũ đảng viên ghi nhận những chuyển biến tích cực cả về số lượng và chất lượng:

• Số lượng: Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XI đến 31/8/2025, toàn Đảng đã kết nạp 2.673.566 đảng viên. Tổng số đảng viên toàn Đảng tính đến 31/8/2025 là 5.622.463 người.

• Cơ cấu: Tỉ lệ đảng viên trẻ, nữ, người dân tộc thiểu số và người theo tôn giáo ngày càng tăng. Trình độ chuyên môn được nâng cao đáng kể với hơn 2,6 triệu đảng viên có trình độ đại học, cao đẳng (tăng 122,86% so với năm 2010).

• Hệ thống tổ chức: Được sắp xếp tương ứng với hệ thống hành chính Nhà nước, bảo đảm sự lãnh đạo liên tục khi thực hiện tinh gọn bộ máy và sáp nhập các đơn vị hành chính. Tính đến 31/8/2025, toàn Đảng có 50.090 đảng bộ, chi bộ cơ sở.

3. Công tác Kiểm tra, Giám sát và Kỷ luật Đảng

Đây là lĩnh vực có bước đột phá mạnh mẽ với tinh thần "không dừng, không nghỉ".

• Cấp ủy các cấp đã kiểm tra trên 740.000 tổ chức đảng và hơn 3,6 triệu đảng viên.

• Việc thi hành kỷ luật được thực hiện kịp thời, nghiêm minh. Trong 3 nhiệm kỳ, đã thi hành kỷ luật hơn 4.300 tổ chức đảng và gần 200.000 đảng viên bằng các hình thức khác nhau.

• Các quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập và trách nhiệm nêu gương đã được tăng cường để ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực.

4. Đánh giá chung và những hạn chế tồn tại

Đánh giá chung: 15 năm qua, Điều lệ Đảng là nền tảng giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng và bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện đối với hệ thống chính trị. Các cơ quan lãnh đạo Trung ương và địa phương luôn giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.

Hạn chế, vướng mắc:

• Nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên về Điều lệ Đảng chưa thực sự sâu sắc.

• Trong sinh hoạt đảng, việc tự phê bình và phê bình ở một số nơi còn nể nang, né tránh, ngại va chạm.

• Một số nội dung trong Điều lệ và văn bản hướng dẫn chưa đồng bộ với quy định pháp luật của Nhà nước, ví dụ như sự chưa tương thích giữa hình thức kỷ luật đảng và kỷ luật hành chính.

• Công tác quản lý đảng viên đi làm ăn xa hoặc ra nước ngoài còn gặp nhiều khó khăn.

5. Quan điểm và Định hướng bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng

Ban Chấp hành Trung ương xác định việc bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng phải bảo đảm kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và nguyên tắc tập trung dân chủ.

Các kiến nghị quan trọng bao gồm:

• Đại hội XIV giao Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV xem xét, quyết định một số chủ trương lớn chưa được quy định trong Điều lệ để phù hợp thực tiễn.

• Định hướng nghiên cứu tổng thể để trình Đại hội XV sửa đổi, bổ sung cả Điều lệ Đảng và Cương lĩnh chính trị nhân dịp kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (2030).

• Các nội dung trọng tâm cần nghiên cứu sửa đổi: Miễn sinh hoạt đảng trong trường hợp đặc biệt; cơ quan lãnh đạo đảng ở địa phương (cấp tỉnh, cấp xã); tổ chức cơ sở đảng và đảng bộ bộ phận; tăng cường thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập của Ủy ban kiểm tra cấp xã trở lên.

Việc tổng kết và định hướng sửa đổi này nhằm hoàn thiện mô hình tổng thể của hệ thống chính trị, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để Đảng lãnh đạo đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Thanh Hương