Ngày 08/4/2026, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Quy định số 20-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng. Đây là văn bản quan trọng, cụ thể hóa các nội dung của Điều lệ Đảng phù hợp với tình hình thực tiễn, nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên cũng như hiệu quả hoạt động của các tổ chức đảng trong giai đoạn cách mạng mới.

Tiêu chuẩn khắt khe và quy trình kết nạp đảng viên minh bạch

Quy định 20-QĐ/TW đã nêu rõ những tiêu chuẩn về độ tuổi và trình độ học vấn đối với người vào Đảng. Theo đó, tại thời điểm chi bộ xét kết nạp, người vào Đảng phải đủ 18 tuổi đến đủ 60 tuổi (tính theo tháng). Đối với những trường hợp trên 60 tuổi, việc kết nạp sẽ do cấp ủy trực thuộc Trung ương xem xét và quyết định. Về học vấn, người vào Đảng bắt buộc phải hoàn thành chương trình giáo dục bậc trung học cơ sở trở lên, với một số ngoại lệ cụ thể cho vùng sâu, vùng xa hoặc đồng bào dân tộc thiểu số theo hướng dẫn của Ban Bí thư.

Quy trình giới thiệu người vào Đảng cũng được quy chuẩn hóa chặt chẽ. Ban Thường vụ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh hoặc Ban Chấp hành Công đoàn cơ sở có trách nhiệm xem xét, ra nghị quyết giới thiệu đoàn viên vào Đảng. Đảng viên giới thiệu người vào Đảng phải là đảng viên chính thức, cùng công tác hoặc sinh hoạt ít nhất 12 tháng với người được giới thiệu. Đặc biệt, Quy định cũng hướng dẫn chi tiết việc kết nạp đảng viên ở những nơi chưa có đảng viên hoặc chưa có chi bộ, thông qua việc cấp ủy cấp trên trực tiếp điều động đảng viên chính thức về giúp đỡ và thực hiện thủ tục.

Bảo đảm quyền lợi và phát huy dân chủ trong Đảng

Một trong những điểm nhấn của Quy định số 20-QĐ/TW là việc cụ thể hóa quyền của đảng viên. Đảng viên có quyền được thông tin định kỳ hoặc đột xuất về tình hình, nhiệm vụ của địa phương, cơ quan và các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Điều này nhằm tạo điều kiện cho đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao và nâng cao nhận thức chính trị.

Quy định cũng nhấn mạnh quyền phê bình, chất vấn của đảng viên đối với tổ chức đảng và các đảng viên khác ở mọi cấp về những vấn đề liên quan đến chức năng, nhiệm vụ và phẩm chất đạo đức. Các tổ chức đảng nhận được ý kiến chất vấn có trách nhiệm trả lời theo thẩm quyền trong thời hạn từ 30 đến 90 ngày tùy cấp độ. Ngoài ra, đảng viên được bảo đảm quyền ứng cử, đề cử và bầu cử vào các cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng theo quy định.

Siết chặt quản lý đảng viên và hồ sơ dữ liệu

Công tác quản lý thẻ và hồ sơ đảng viên được Quy định 20 chú trọng đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số. Thẻ đảng viên chỉ được phát cho đảng viên chính thức và phải được sử dụng đúng mục đích, bao gồm việc biểu quyết trong sinh hoạt đảng và đại hội các cấp (trừ trường hợp bỏ phiếu kín).

Về quản lý hồ sơ, Trung ương yêu cầu các cấp ủy thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên. Việc khai thác, vận hành cơ sở dữ liệu đảng viên phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước. Đối với đảng viên đi nước ngoài công tác, học tập từ 12 tháng trở lên, cấp ủy quản lý hồ sơ có trách nhiệm hướng dẫn đảng viên bổ sung lý lịch khi trở về nước. Quy định cũng nghiêm cấm các hành vi tự ý sửa chữa, tẩy xóa hoặc làm sai lệch thông tin trong hồ sơ đảng viên.

Kiện toàn hệ thống tổ chức và cơ chế làm việc

Hệ thống tổ chức của Đảng được xác lập tương ứng với hệ thống hành chính của Nhà nước, từ cấp xã, huyện, tỉnh đến cấp Trung ương. Quy định 20 cũng hướng dẫn chi tiết việc thành lập các tổ chức đảng ở những nơi có đặc điểm riêng như quân đội, công an, hoặc các doanh nghiệp ngoài nhà nước.

Về cơ chế làm việc, các cấp ủy phải ban hành quy chế làm việc mẫu, đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ. Ban Chấp hành Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo các cấp ủy và tổ chức đảng thực hiện nghiêm túc các quy định về phân cấp quản lý cán bộ, quy trình bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử và kỷ luật đảng viên. Việc đánh giá cán bộ phải dựa trên tiêu chuẩn chính trị, phẩm chất đạo đức và kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao.

Quy định về sinh hoạt Đảng và kỷ luật

Quy định yêu cầu các đảng bộ cơ sở và chi bộ phải duy trì chế độ sinh hoạt định kỳ. Đảng bộ cơ sở họp thường kỳ mỗi năm hai lần để đánh giá công tác 6 tháng đầu năm và tổng kết năm. Nội dung sinh hoạt phải thiết thực, gắn với các chủ trương của Đảng và tình hình thực tiễn của cơ quan, đơn vị.

Về kỷ luật, Quy định 20-QĐ/TW hướng dẫn chi tiết việc xóa tên đảng viên trong các trường hợp bỏ sinh hoạt đảng, không đóng đảng phí không có lý do chính đáng trong 3 tháng trong năm, hoặc vi phạm tư cách đảng viên. Tuy nhiên, Đảng cũng mở ra cơ chế giải quyết khiếu nại về xóa tên đảng viên trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định.

Ý nghĩa chiến lược của Quy định 20-QĐ/TW

Việc ban hành Quy định số 20-QĐ/TW vào thời điểm này có ý nghĩa quan trọng trong việc chuẩn bị cho các bước phát triển mới của Đảng. Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu các cấp ủy, tổ chức đảng và mọi đảng viên phải có trách nhiệm thi hành nghiêm túc quy định này. Các quy định trước đây trái với nội dung của Quy định 20 đều bãi bỏ.

Với những điểm mới về quản lý hồ sơ điện tử, phát huy dân chủ và siết chặt tiêu chuẩn đảng viên, Quy định 20-QĐ/TW được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong công tác xây dựng Đảng, đảm bảo Đảng luôn là lực lượng lãnh đạo tiên phong, đủ sức dẫn dắt đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.