Ngày 25/01/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 41/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, tác động trực tiếp đến toàn bộ các hoạt động từ nuôi trồng, khai thác đến bảo vệ nguồn lợi và quản lý tàu thuyền thủy sản tại Việt Nam.

Nghị định 41/2026/NĐ-CP quy định bao quát và chi tiết nhiều lĩnh vực cốt lõi của ngành thủy sản, cụ thể:

1. Quản lý Nuôi trồng thủy sản, Giống và Vật tư đầu vào Nghị định thiết lập các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về điều kiện cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản, đặc biệt là hệ thống xử lý nước và an toàn sinh học. Quy trình cấp, cấp lại và thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện được phân cấp rõ ràng giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường (đối với giống bố mẹ) và cơ quan cấp tỉnh. Ngoài ra, việc sản xuất thức ăn thủy sản và sản phẩm xử lý môi trường cũng phải đáp ứng các tiêu chuẩn về nhà xưởng, trang thiết bị và hệ thống kiểm soát chất lượng một chiều.

2. Quản lý Khai thác và Hệ thống giám sát hành trình (VMS) Một trong những nội dung quan trọng nhất là quy định về Hệ thống giám sát hành trình tàu cá. Nghị định quy định mỗi tàu cá lắp tối đa 02 thiết bị VMS và phải đảm bảo hoạt động liên tục 24/7 khi hoạt động trên biển hoặc neo đậu tại các đảo. Dữ liệu từ hệ thống này được sử dụng làm căn cứ pháp lý để xử phạt vi phạm hành chính, xác nhận nguồn gốc thủy sản và thực hiện các chính sách hỗ trợ. Bên cạnh đó, vùng khai thác cũng được phân chia rõ rệt thành vùng ven bờ, vùng lộng và vùng khơi gắn với chiều dài tàu cá để bảo vệ nguồn lợi bền vững.

3. Đóng mới, Cải hoán và Đăng kiểm tàu cá Nghị định thực hiện phân loại cơ sở đóng mới, cải hoán tàu cá thành 3 loại (Loại I, II, III) dựa trên kích thước tàu và vật liệu vỏ (thép, gỗ, vật liệu mới). Các cơ sở đăng kiểm tàu cá cũng được phân cấp tương ứng và phải đáp ứng các điều kiện khắt khe về đội ngũ đăng kiểm viên cũng như hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001.

4. Kiểm soát tàu nước ngoài và Chống khai thác bất hợp pháp (IUU) Để thực thi các cam kết quốc tế, Nghị định quy định chặt chẽ việc kiểm soát tàu nước ngoài cập cảng Việt Nam. Đặc biệt, thủy sản nhập khẩu bằng tàu công ten nơ phải thực hiện khai báo trước ít nhất 48 giờ để cơ quan chức năng thẩm định, xác nhận nguồn gốc, đảm bảo không vi phạm quy định IUU.

5. Quỹ bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản Nghị định quy định rõ chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu của Quỹ bảo vệ nguồn lợi thủy sản ở cả trung ương và cấp tỉnh nhằm hỗ trợ các dự án phục hồi hệ sinh thái, tái tạo nguồn lợi và chuyển đổi sinh kế bền vững cho ngư dân.

Căn cứ theo quy định tại Điều 2 của Nghị định, các đối tượng sau đây cần khẩn trương nghiên cứu, áp dụng và tuyệt đối tuân thủ các nội dung của Nghị định 41/2026/NĐ-CP:

1. Cá nhân, ngư dân: Chủ tàu cá, thuyền trưởng và lao động trên tàu cá hoạt động trong vùng biển Việt Nam và ngoài vùng biển Việt Nam. Đặc biệt lưu ý các quy định về vận hành thiết bị VMS, ghi nhật ký khai thác và tuân thủ vùng biển được phép hoạt động.

2. Tổ chức, Doanh nghiệp: Các cơ sở sản xuất, ương dưỡng giống thủy sản; cơ sở sản xuất thức ăn và sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng; Các doanh nghiệp nhập khẩu thủy sản, đặc biệt là nhập khẩu bằng tàu công ten nơ; Các cơ sở đóng mới, cải hoán và đăng kiểm tàu cá; Các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng thuyền viên tàu cá.

3. Tổ chức, cá nhân nước ngoài: Có hoạt động thủy sản hoặc liên quan đến hoạt động thủy sản tại vùng biển Việt Nam.

Tại thành phố Hải Phòng, Ủy ban nhân dân thành phố đã có chỉ đạo giao Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chủ trì, phối hợp với các cơ quan địa phương và Bộ đội Biên phòng tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị định này trên toàn địa bàn.

Nghị định số 41/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Các Nghị định trước đây như Nghị định 26/2019/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi liên quan chính thức hết hiệu lực.

Tổ chức và cá nhân có thể thực hiện các thủ tục hành chính liên quan (cấp phép, chứng nhận, xác nhận...) thông qua 3 hình thức: (1) Trực tiếp tại Bộ phận Một cửa; (2) Qua dịch vụ bưu chính công ích; (3) Trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID).

Việc tuân thủ Nghị định 41/2026/NĐ-CP không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là quyền lợi của người dân và doanh nghiệp, góp phần đưa ngành thủy sản Việt Nam phát triển minh bạch, bền vững và sớm tháo gỡ "thẻ vàng" IUU của Ủy ban Châu Âu.