Ngày 29 tháng 4 năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP về việc cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) cùng các điều kiện kinh doanh trong nhiều lĩnh vực trọng yếu. Trong đó, công tác đối ngoại ghi nhận những bước chuyển mình mạnh mẽ với việc trao quyền chủ động cho địa phương và rút ngắn tối đa thời gian xử lý hồ sơ, nhằm kiến tạo môi trường hội nhập minh bạch, chuyên nghiệp và hiệu quả hơn.

1. Tầm nhìn chiến lược: Lấy sự thuận lợi của các tổ chức quốc tế làm trung tâm

Nghị quyết 24 xác lập nguyên tắc cốt lõi là việc cắt giảm, phân cấp TTHC phải bảo đảm tạo lập môi trường kinh doanh, hợp tác quốc tế thuận lợi, lành mạnh và công bằng. Chính phủ yêu cầu tăng tính chủ động cho chính quyền địa phương, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước thông qua việc tối ưu hóa quy trình.

Điểm nhấn quan trọng trong lĩnh vực đối ngoại là việc đổi mới cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Các thủ tục hành chính liên quan đến yếu tố nước ngoài giờ đây không còn phụ thuộc quá lớn vào các cơ quan Trung ương mà được giải quyết ngay tại địa bàn thực hiện dự án hoặc hoạt động báo chí, giúp nâng cao năng suất lao động và tạo chuyển biến mạnh mẽ trong quản trị hành chính hiện đại.

2. Đẩy mạnh phân cấp quản lý báo chí nước ngoài cho địa phương

Một trong những thay đổi mang tính đột phá nhất trong Phụ lục I.5 của Nghị quyết là việc phân cấp thẩm quyền giải quyết các thủ tục liên quan đến hoạt động của báo chí nước ngoài tại Việt Nam từ Bộ Ngoại giao về cho Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh.

Cụ thể, thẩm quyền quyết định việc cấp phép làm cộng tác viên hoặc trợ lý cho Văn phòng thường trú báo chí nước ngoài tại Việt Nam hiện đã thuộc về Chủ tịch UBND cấp tỉnh nơi Văn phòng thường trú đặt trụ sở. Quy trình mới được quy định rất chặt chẽ và nhanh chóng:

• Thành phần hồ sơ tinh gọn: Chỉ bao gồm văn bản đề nghị của Trưởng Văn phòng thường trú, thông tin cá nhân của người được thuê và ảnh chân dung.

• Thời hạn giải quyết kỷ lục: Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền tại địa phương phải có trách nhiệm trả lời bằng văn bản cho Văn phòng thường trú.

Việc phân cấp này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho Bộ Ngoại giao mà còn giúp các địa phương sâu sát hơn trong việc quản lý, hỗ trợ và hợp tác với đội ngũ truyền thông quốc tế đang tác nghiệp tại địa bàn mình quản lý.

3. Đơn giản hóa thủ tục cho phóng viên và văn phòng báo chí nước ngoài

Bên cạnh việc phân cấp, Nghị quyết 24 cũng mạnh tay cắt giảm các bước trung gian trong quy trình cấp và gia hạn thẻ phóng viên.

Thẻ phóng viên nước ngoài giờ đây được quy định có giá trị không quá 12 tháng, phù hợp với thời hạn nhập - xuất cảnh của phóng viên. Đối với thủ tục gia hạn thẻ, thời gian giải quyết được rút ngắn xuống chỉ còn 03 ngày làm việc kể từ khi Bộ Ngoại giao nhận được hồ sơ. Các phóng viên khi hoạt động thông tin chỉ cần mang theo Thẻ phóng viên và Hộ chiếu còn thời hạn để xuất trình khi được yêu cầu, tạo sự thông thoáng tối đa cho các hoạt động thông tin đối ngoại.

Đặc biệt, Nghị quyết cũng quy định rõ ràng về trách nhiệm của phóng viên khi chấm dứt hoạt động tại Việt Nam: Văn phòng thường trú phải thông báo bằng văn bản cho Bộ Ngoại giao ít nhất 15 ngày trước khi phóng viên chấm dứt hoạt động và phải nộp lại Thẻ phóng viên trước khi phóng viên xuất cảnh.

4. Tạo "hành lang xanh" cho các tổ chức phi chính phủ nước ngoài (NGO)

Lĩnh vực tổ chức phi chính phủ nước ngoài cũng ghi nhận những cải cách đáng kể về thời gian thẩm định và lấy ý kiến liên ngành. Đối với thủ tục cấp Giấy đăng ký hoạt động cho các NGO, quy trình phối hợp giữa các bộ, ngành đã được chuẩn hóa theo lộ trình thời gian nghiêm ngặt:

• Các cơ quan liên quan có trách nhiệm trả lời bằng văn bản ý kiến thẩm định về tính pháp lý, tôn chỉ mục đích và hiệu quả tác động của tổ chức trong vòng 09 ngày làm việc.

• Tổng thời gian giải quyết thủ tục cấp mới Giấy đăng ký hoạt động cho tổ chức NGO không quá 25 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

• Đối với các thủ tục sửa đổi, bổ sung hoặc cấp lại Giấy đăng ký hoạt động, thời gian giải quyết còn được rút ngắn hơn nữa, chỉ còn 20 ngày làm việc.

Những quy định này giúp các tổ chức phi chính phủ nước ngoài yên tâm về lộ trình pháp lý khi triển khai các dự án hỗ trợ phát triển tại Việt Nam, từ đó khơi thông nguồn lực viện trợ quốc tế cho các mục tiêu an sinh xã hội và phát triển bền vững.

5. Quản lý đồng bộ và trách nhiệm thực thi

Để Nghị quyết 24 đi vào thực tế một cách hiệu quả, Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Ngoại giao chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc triển khai và trình các văn bản quy phạm pháp luật liên quan để thực hiện việc cắt giảm, phân cấp theo lộ trình. Thời hạn cuối cùng để các văn bản quy phạm pháp luật liên quan có hiệu lực là trước ngày 01 tháng 3 năm 2027.

Việc ban hành Nghị quyết 24/2026/NQ-CP là một minh chứng cho quyết tâm của Chính phủ Việt Nam trong việc xây dựng một nền hành chính phục vụ và hội nhập. Riêng trong lĩnh vực đối ngoại, những cải cách này không chỉ giúp giảm chi phí tuân thủ cho các tổ chức, cá nhân nước ngoài mà còn góp phần nâng cao hình ảnh và vị thế của Việt Nam như một điểm đến cởi mở, minh bạch và đầy tiềm năng cho sự hợp tác quốc tế bền vững.

Sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương trong việc tiếp nhận thẩm quyền mới sẽ là "chìa khóa" để đưa các chính sách này thực sự đi vào đời sống, tạo đà bứt phá cho công tác đối ngoại trong thời gian tới.