Với quyết tâm đưa thành phố Cảng trở thành trung tâm logistics hiện đại và tăng cường liên kết vùng, Hải Phòng đang gấp rút triển khai các bước chuẩn bị cho Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh. Đây được xác định là công trình trọng điểm mang tính đột phá, không chỉ mở ra không gian phát triển mới mà còn khẳng định khát vọng tăng trưởng “hai con số” bền vững của thành phố trong giai đoạn 2026-2030.

Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh có tổng chiều dài khoảng 120 km, đi qua các địa phương Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Đoạn qua địa bàn Hải Phòng dài khoảng 33,13 km, đi qua 6 xã, phường bao gồm: Trần Phú, Hợp Tiến, Lê Đại Hành, Nhị Chiểu, Bắc An Phụ và Phạm Sư Mạnh.

Để đảm bảo mục tiêu hoàn thành và đưa dự án vào vận hành trong năm 2028, thành phố Hải Phòng đã bước vào giai đoạn cao điểm giải phóng mặt bằng (GPMB). Theo báo cáo, tổng kinh phí GPMB đoạn qua Hải Phòng ước tính khoảng 4.551 tỷ đồng, trong đó hơn 2.561 tỷ đồng dành cho bồi thường trực tiếp và gần 1.990 tỷ đồng phục vụ tái định cư, di dời hạ tầng kỹ thuật. Phạm vi thu hồi đất lên tới hơn 212,3 ha, ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 833 hộ dân.

Tính đến tháng 8/2026, công tác trích đo, trích lục bản đồ địa chính đã cơ bản hoàn thành. Tại các địa phương như phường Nhị Chiểu, xã Hợp Tiến hay phường Bắc An Phụ, chính quyền đã chủ động họp dân, ban hành thông báo thu hồi đất và tiến hành kiểm đếm đợt 1. Trong chuyến kiểm tra thực tế ngày 12/8/2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân đã yêu cầu các sở, ngành và địa phương phải thực hiện nhiệm vụ với tinh thần "thần tốc", cân đối các phần việc để triển khai đồng thời nhằm sớm bàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư là Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed (Tập đoàn Vingroup).

Để đảm bảo dự án hòa nhập tốt nhất với quy hoạch không gian đô thị cảng, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng đã thống nhất phương án: đoạn tuyến đi qua thành phố sẽ đi trên cao theo phương án cầu cạn. Điều này không chỉ bảo đảm an toàn giao thông tuyệt đối mà còn tạo ra sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và xã hội, tránh chia cắt không gian đô thị.

Đặc biệt, ga Ninh Xá (phường Bắc An Phụ) cùng các tuyến kết nối được xác định phải đầu tư ngay trong giai đoạn 1 của dự án để phục vụ sự phát triển chung. Đây sẽ là mắt xích quan trọng kết nối Hải Phòng với 4 ga trọng điểm khác là Cổ Loa, Gia Bình, Yên Tử và Hạ Long.

Về nguồn vốn, trước những khó khăn về việc chờ thông báo từ ngân sách Trung ương, Sở Tài chính Hải Phòng đã chủ động tham mưu phương án linh hoạt. Theo đó, thành phố dự kiến sẽ tạm ứng nguồn ngân sách địa phương để triển khai ngay các dự án bồi thường, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật. Sau khi có kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030 từ Trung ương, thành phố sẽ thực hiện rà soát và điều chỉnh cơ cấu vốn cho phù hợp. Quyết sách này thể hiện sự chủ động và quyết tâm chính trị rất cao của Hải Phòng trong việc khơi thông nguồn lực.

Việc đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao này mang lại những giá trị to lớn về cả kinh tế, xã hội và quốc phòng - an ninh:

• Về kinh tế: Tuyến đường sắt sẽ đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách khối lượng lớn với tốc độ cao và an toàn, giúp giảm áp lực đáng kể cho hệ thống giao thông đường bộ đang quá tải. Quan trọng hơn, dự án mở rộng không gian phát triển du lịch, dịch vụ và đặc biệt là ngành logistics – một trong ba cột trụ kinh tế của thành phố cảng. Việc rút ngắn thời gian di chuyển giữa Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh sẽ tạo ra một trục tăng trưởng kinh tế năng động, thu hút mạnh mẽ các nhà đầu tư vào các khu công nghiệp, khu kinh tế và đô thị mới. Đồng thời, giá trị bất động sản dọc tuyến cũng được kỳ vọng sẽ tăng trưởng theo nhu cầu sinh sống và sản xuất tại các khu vực kinh tế phát triển.

• Về xã hội: Dự án dự kiến sẽ tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn lao động trong suốt quá trình thi công và vận hành. Việc di chuyển thuận tiện giúp người dân giữa các địa phương dễ dàng giao lưu văn hóa, nâng cao mức hưởng thụ tinh thần. Ngoài ra, bằng việc chia sẻ lưu lượng giao thông, tuyến đường sắt sẽ góp phần trực tiếp vào việc giảm thiểu ùn tắc và tai nạn giao thông trên các quốc lộ.

• Ý nghĩa biểu tượng và liên kết vùng: Đây là công trình biểu hiện cho sự hiện đại hóa hạ tầng giao thông quốc gia. Việc kết nối Hải Phòng với Thủ đô Hà Nội và "thủ phủ du lịch" Quảng Ninh qua hệ thống đường sắt tốc độ cao sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, đưa khu vực này trở thành đầu tàu phát triển của vùng Duyên hải Bắc Bộ.

Mặc dù khối lượng công việc GPMB là rất lớn và phải đối mặt với nhiều khó khăn về nhân lực, quy trình tái định cư, nhưng với sự chỉ đạo sát sao của Thành ủy và UBND thành phố, Hải Phòng đang nỗ lực hết mình để biến dự án này thành hiện thực đúng tiến độ. Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh không chỉ là một công trình giao thông thuần túy, mà là biểu tượng cho tinh thần đổi mới và khát vọng bứt phá của người dân thành phố Cảng./.