Nhằm cụ thể hóa trách nhiệm quốc tế và nâng cao hiệu quả quản lý di cư trong tình hình mới, ngày 08/8/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1511/QĐ-TTg về Kế hoạch triển khai Thỏa thuận toàn cầu về Di cư hợp pháp, an toàn và trật tự (Thỏa thuận GCM). Tại Hải Phòng, Sở Ngoại vụ được giao vai trò là cơ quan chủ trì, phối hợp cùng các đơn vị liên quan để thực hiện nhiệm vụ trọng tâm này, đảm bảo quyền lợi của người di cư và an ninh trật tự địa phương.

Quyết định số 1511/QĐ-TTg được ban hành không chỉ thể hiện quyết tâm và trách nhiệm của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế mà còn nhằm mục tiêu xây dựng một môi trường di cư minh bạch, dễ tiếp cận và tôn trọng nhân phẩm. Thỏa thuận GCM tập trung vào việc quản lý di cư hiệu quả vì mục tiêu phát triển bền vững, xác định rõ lộ trình và huy động tối đa các nguồn lực trong nước cũng như sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Yêu cầu cốt lõi của Kế hoạch là việc triển khai phải sát với tình hình thực tiễn, lấy con người làm trung tâm, lồng ghép các yếu tố giới và sự tham gia của cả hệ thống chính trị. Trong đó, các cơ quan ngoại vụ địa phương đóng vai trò là "mắt xích" quan trọng trong việc kết nối giữa chính sách trung ương với thực tiễn tại địa bàn.

Tại Hải Phòng, Sở Ngoại vụ được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu triển khai thực hiện Quyết định của Chính phủ, đồng thời có trách nhiệm báo cáo và đề xuất các nội dung chỉ đạo cần thiết. Vai trò của Sở Ngoại vụ trong kế hoạch này không chỉ dừng lại ở công tác hành chính mà còn mở rộng ra nhiều mảng nhiệm vụ chiến lược theo định hướng của Thủ tướng Chính phủ:

1. Công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức: Sở Ngoại vụ có nhiệm vụ chủ trì, phối hợp phổ biến thông tin về Thỏa thuận GCM và các vấn đề di cư quốc tế đến các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội và cộng đồng doanh nghiệp tại địa phương. Nội dung tuyên truyền phải phù hợp với đặc điểm của từng địa phương, chú trọng vào các đối tượng có nhu cầu di cư hoặc đang làm việc tại nước ngoài để họ nắm vững các kênh di cư hợp pháp, tránh rủi ro bị mua bán người hoặc lao động cưỡng bức.

2. Thu thập dữ liệu và quản lý thông tin di cư: Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự tỉ mỉ và phối hợp liên ngành cao. Sở Ngoại vụ có trách nhiệm định kỳ 6 tháng và hàng năm rà soát, cập nhật số liệu về công dân địa phương di cư ra nước ngoài và người nước ngoài vào địa bàn. Các thông tin về lao động, học tập, kết hôn có yếu tố nước ngoài hoặc con nuôi có yếu tố nước ngoài cần được chuẩn hóa để phục vụ việc xây dựng Cơ sở dữ liệu về di cư. Kết quả này sẽ đóng góp vào việc xây dựng "Hồ sơ di cư Việt Nam" được cập nhật định kỳ 2 năm một lần.

3. Nghiên cứu, dự báo và tham mưu chính sách: Sở Ngoại vụ đóng vai trò là cơ quan tư vấn cho lãnh đạo thành phố về các xu hướng di cư quốc tế có khả năng ảnh hưởng đến địa phương, như biến đổi khí hậu, bất ổn chính trị tại các vùng có người di cư, hay các tội phạm xuyên quốc gia. Việc nắm bắt kịp thời các quy định, chính sách về di cư của các quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ giúp Sở đưa ra các khuyến cáo kịp thời nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người di cư Hải Phòng.

4. Tăng cường hợp tác quốc tế và bảo hộ công dân: Với vị thế là cửa ngõ đối ngoại, Sở Ngoại vụ Hải Phòng được kỳ vọng sẽ tích cực tham gia các diễn đàn quốc tế và khu vực về di cư. Nhiệm vụ quan trọng không kém là xây dựng, hoàn thiện cơ chế phối hợp trong công tác bảo hộ quyền và lợi ích chính đáng của công dân Việt Nam di cư ra nước ngoài, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp, khủng hoảng hoặc khi công dân bị xâm phạm quyền lợi tại nước sở tại.

Kế hoạch triển khai Thỏa thuận GCM đòi hỏi sự đồng hành chặt chẽ của nhiều sở, ngành. Trong khi Sở Ngoại vụ đóng vai trò chủ trì, các đơn vị khác cũng có những nhiệm vụ chuyên biệt: Công an thành phố chủ trì quản lý biên giới, đấu tranh phòng chống di cư trái phép và mua bán người; Sở Tư pháp hoàn thiện các chính sách về quốc tịch, hộ tịch của người di cư; Sở Nội vụ quản lý lao động đi làm việc ở nước ngoài, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để đáp ứng thị trường quốc tế; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch lồng ghép tuyên truyền di cư an toàn vào các chương trình văn hóa, nâng cao nhận thức cộng đồng… Kinh phí thực hiện các nhiệm vụ phát sinh này sẽ được đảm bảo từ ngân sách nhà nước và huy động các nguồn tài trợ, viện trợ hợp pháp khác.

Việc Hải Phòng quyết liệt triển khai Quyết định 1511/QĐ-TTg thông qua vai trò đầu mối của Sở Ngoại vụ thể hiện tầm nhìn dài hạn của thành phố trong việc quản lý nguồn nhân lực và hội nhập quốc tế. Mục tiêu cao nhất là đảm bảo "không để ai bị bỏ lại phía sau" trong tiến trình di cư, giảm thiểu các nhân tố dẫn tới di cư trái phép và thúc đẩy đóng góp của người di cư vào sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố cảng.

Trong thời gian tới, Sở Ngoại vụ tiếp tục đôn đốc, đánh giá việc thực hiện Kế hoạch và định kỳ báo cáo Bộ Ngoại giao để tổng hợp trình Thủ tướng Chính phủ. Sự chủ động của ngành ngoại vụ địa phương chính là nền tảng để Thỏa thuận GCM thực sự đi vào đời sống, mang lại sự an tâm cho mỗi người dân khi vươn ra thế giới.