Nhằm tiếp tục đẩy mạnh tiến trình chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả phục vụ nhân dân, ngày 05/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 309/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 118/2025/NĐ-CP về thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Với nhiều điểm mới mang tính đột phá như việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), triển khai mô hình ki-ốt thông minh và thúc đẩy dịch vụ công “phi địa giới hành chính”, Nghị định này được kỳ vọng sẽ tạo ra một cuộc cách mạng trong tương tác giữa chính quyền và người dân.

Một trong những bổ sung đáng chú ý nhất tại Nghị định 309 là việc chính thức pháp lý hóa mô hình Ki-ốt thông minh (Smart Kiosk). Đây được xác định là thiết bị đầu cuối chuyên dụng kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia và Hệ thống thông tin giải quyết TTHC cấp bộ, cấp tỉnh. Thông qua các ki-ốt này, tổ chức và cá nhân có thể tự tra cứu thông tin, nộp hồ sơ, xác thực định danh, thanh toán trực tuyến và nhận kết quả một cách tự động. Chính phủ khuyến khích các cơ quan triển khai mô hình này tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến một cách dễ dàng nhất. Đặc biệt, ki-ốt thông minh còn được định hướng triển khai thí điểm tại các nhà văn hóa, bưu điện hoặc các khu vực công cộng tùy theo tình hình thực tế, giúp đưa dịch vụ công đến tận cơ sở.

Nghị định 309 tạo bước ngoặt lớn khi quy định việc tiếp nhận TTHC không còn phụ thuộc vào địa giới hành chính đối với những thủ tục đã đáp ứng yêu cầu về số hóa hồ sơ và liên thông dữ liệu. Điều này cho phép người dân có thể nộp hồ sơ tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc cấp xã mà không nhất thiết phải về nơi đăng ký hộ khẩu thường trú, miễn là dữ liệu đã được đồng bộ trên hệ thống. Đi kèm với đó là nguyên tắc nghiêm ngặt về việc tái sử dụng dữ liệu: Cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm tự khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia và chuyên ngành. Nghị định kiên quyết quy định không được yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại các thành phần hồ sơ giấy mà thông tin đó đã có trong các CSDL đã được kết nối, chia sẻ. Trường hợp hệ thống gặp sự cố không thể khai thác, cơ quan chức năng mới được phép yêu cầu bổ sung theo quy định.

Để tối ưu hóa quy trình, Nghị định mới đẩy mạnh việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. AI sẽ hỗ trợ quản lý, vận hành, giám sát và đánh giá chất lượng dịch vụ trực tuyến. Hệ thống sẽ tự động phân loại hồ sơ, trả lời câu hỏi của người dân, đồng thời phát tín hiệu cảnh báo sớm đối với các trường hợp hồ sơ chậm xử lý, tồn đọng hoặc vi phạm thời hạn giải quyết.

Về phương thức nộp hồ sơ, Nghị định 309 bổ sung quy định cho phép xác thực định danh tính qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) hoặc qua thiết bị đọc thẻ Căn cước công dân gắn chip tại ki-ốt thông minh. Việc xác thực điện tử này có giá trị thay thế cho việc kiểm tra, đối chiếu giấy tờ tùy thân truyền thống, giúp rút ngắn đáng kể thời gian thao tác tại quầy.

Nghị định giao trọng trách lớn cho các bộ chuyên ngành trong việc chuẩn hóa dữ liệu. Bộ Công an quy định về thông tin dữ liệu kết nối giữa Cổng Dịch vụ công quốc gia và các hệ thống ngành dọc. Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp ban hành quy định thống nhất về Mã số hồ sơ TTHC và mã ngành, lĩnh vực. Đáng chú ý, Bộ Tư pháp được giao vai trò đầu mối giúp Chính phủ theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc thực hiện Nghị định này. Bộ Tư pháp cũng chủ trì xây dựng các biểu mẫu điện tử tương tác và tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ, công chức làm việc tại Bộ phận Một cửa các cấp.

Ngay sau khi Nghị định 309 được ban hành, lãnh đạo UBND thành phố Hải Phòng đã giao các sở, ngành, địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ để nghiên cứu và tổ chức thực hiện theo thẩm quyền, đặc biệt là các cơ quan như Công an, Bảo hiểm xã hội, Thuế. Sở Ngoại vụ Hải Phòng cùng các cơ quan liên quan được yêu cầu tham mưu chỉ đạo triển khai các quy định về một cửa liên thông và TTHC trên môi trường điện tử đảm bảo đúng quy định và phù hợp với thực tiễn thành phố. Việc triển khai Nghị định 309 tại Hải Phòng không chỉ nhằm chuẩn hóa quy trình mà còn gắn liền với mục tiêu xây dựng chính quyền số, phục vụ đắc lực cho người dân và doanh nghiệp./.