Ngày 29 tháng 4 năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP về việc cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) và điều kiện kinh doanh trong nhiều lĩnh vực trọng yếu, trong đó lĩnh vực đối ngoại do Bộ Ngoại giao quản lý được xác định là một trong những trọng tâm cải cách. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu đổi mới toàn diện, nâng cao hiệu quả cơ chế một cửa, một cửa liên thông và tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch.

Đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền cho địa phương

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong Nghị quyết lần này đối với lĩnh vực đối ngoại là việc mạnh dạn phân cấp thẩm quyền giải quyết TTHC từ cơ quan Trung ương về cho địa phương. Theo quy định tại Phụ lục I.5 kèm theo Nghị quyết, thẩm quyền cấp phép cho người nước ngoài làm cộng tác viên hoặc trợ lý báo chí cho các Văn phòng thường trú báo chí nước ngoài tại Việt Nam đã được chuyển giao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Trước đây, các thủ tục này thường tập trung tại các cơ quan quản lý báo chí Trung ương hoặc cơ quan đại diện ngoại giao. Việc phân cấp này không chỉ giúp tăng tính chủ động cho chính quyền địa phương trong việc quản lý các hoạt động thông tin đối ngoại trên địa bàn, mà còn rút ngắn đáng kể thời gian và chi phí đi lại cho các tổ chức, cá nhân liên quan. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan được Chủ tịch UBND cấp tỉnh giao thực hiện TTHC phải có trách nhiệm trả lời bằng văn bản.

Đơn giản hóa quy trình cho báo chí và phóng viên nước ngoài

Bên cạnh việc phân cấp, Nghị quyết 24/2026/NQ-CP cũng tập trung vào việc tối ưu hóa các quy trình cấp phép và gia hạn thẻ cho phóng viên nước ngoài. Cụ thể, trình tự và thủ tục cấp mới, cấp lại hoặc gia hạn Thẻ phóng viên nước ngoài cho phóng viên thường trú tại Việt Nam đã được quy định rõ ràng và tinh gọn hơn.

Các phóng viên thường trú sẽ gửi hồ sơ đề nghị trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính đến Bộ Ngoại giao. Thành phần hồ sơ bao gồm văn bản đề nghị theo mẫu, bản chụp hộ chiếu, ảnh chân dung và các giấy tờ chứng minh tư cách phóng viên hoặc thông báo tiếp tục cử phóng viên thường trú. Đáng chú ý, Nghị quyết yêu cầu các cơ quan chức năng phải xử lý hồ sơ và có văn bản thông báo kết quả trong thời gian sớm nhất, tạo điều kiện tối đa cho hoạt động tác nghiệp của báo chí nước ngoài tại Việt Nam.

Cải cách mạnh mẽ quản lý tổ chức phi chính phủ nước ngoài

Lĩnh vực quản lý tổ chức phi chính phủ nước ngoài (PCPNN) tại Việt Nam cũng ghi nhận những thay đổi tích cực trong nỗ lực đơn giản hóa TTHC của Chính phủ. Nghị quyết 24 đã quy định cụ thể về thời hạn giải quyết đối với các thủ tục liên quan đến Giấy đăng ký hoạt động, Giấy đăng ký lập Văn phòng đại diện và các thủ tục sửa đổi, bổ sung, cấp lại các loại giấy phép này.

Đối với việc cấp Giấy đăng ký hoạt động cho các tổ chức PCPNN, thời hạn giải quyết được xác định rõ ràng qua từng giai đoạn: trong vòng 09 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Bộ Ngoại giao phải thẩm định và thông báo lời giải cho Ủy ban Công tác về các tổ chức PCPNN. Trong trường hợp hồ sơ hợp lệ và được các cơ quan liên quan chấp thuận, tổng thời gian giải quyết tối đa là 25 ngày làm việc để tổ chức nhận được kết quả chính thức. Quy trình này cũng được áp dụng tương tự cho các thủ tục sửa đổi, bổ sung hoặc cấp lại Giấy đăng ký hoạt động với thời gian được rút ngắn tối đa.

Nguyên tắc và lộ trình thực thi

Việc triển khai các nội dung cải cách này phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc bảo đảm thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Nghị quyết cũng nhấn mạnh việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thực hiện TTHC không phụ thuộc vào địa giới hành chính và nâng cao năng suất lao động trong quản trị hành chính.

Để đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ, Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Ngoại giao chịu trách nhiệm trình các cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan trước ngày 01 tháng 3 năm 2027. Trong giai đoạn chuyển tiếp, các hồ sơ đã được tiếp nhận trước ngày Nghị quyết này có hiệu lực (29/4/2026) vẫn sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật tại thời điểm tiếp nhận.

Nghị quyết 24/2026/NQ-CP không chỉ là một văn bản hành chính thuần túy, mà còn là khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc xây dựng một nền hành chính phục vụ, hiện đại và hội nhập. Những cải cách trong lĩnh vực đối ngoại sẽ góp phần quan trọng trong việc thu hút nguồn lực quốc tế, tăng cường sự tin tưởng của các tổ chức nước ngoài và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.