Trong không khí phấn khởi của những ngày đầu thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 14 của Đảng, từ ngày 29 đến ngày 30/7/2026, tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, Bộ Ngoại giao đã long trọng tổ chức Hội nghị Lãnh sự danh dự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài lần thứ 2. Với chủ đề đánh giá toàn diện và nâng cao hiệu quả hoạt động, hội nghị không chỉ là diễn đàn tri ân những đóng góp thầm lặng mà còn là nơi kiến tạo những động lực mới để kết nối thương mại, đầu tư và bảo hộ công dân Việt Nam trên toàn cầu.

Tầm vóc và bối cảnh đặc biệt

Hội nghị Lãnh sự danh dự lần thứ 2 diễn ra vào một thời điểm mang tính bước ngoặt đối với đất nước và ngành ngoại giao. Đây là năm đầu tiên Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới sau Đại hội 14, hướng tới các mục tiêu chiến lược 2030-2045. Đặc biệt, sự kiện diễn ra ngay trước thềm Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 – diễn đàn quan trọng nhất của ngành ngoại giao Việt Nam sẽ được tổ chức tại Hà Nội.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh, lãnh sự danh dự là một chế định đặc biệt được thừa nhận rộng rãi trong luật pháp và thực tiễn quốc tế. Tại Việt Nam, hệ thống này đang ngày càng mở rộng và phát triển mạnh mẽ, phù hợp với xu thế mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng của đất nước.

Sự lớn mạnh về quy mô và mạng lưới

Kể từ sau Hội nghị Lãnh sự danh dự lần thứ nhất, hệ thống lãnh sự danh dự của Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể về cả số lượng và chất lượng. Theo báo cáo tổng kết của Cục Lãnh sự, trong giai đoạn vừa qua, Bộ Ngoại giao đã bổ nhiệm mới 22 lãnh sự danh dự, bổ nhiệm lại 32 vị và chấm dứt hoạt động của 6 vị.

Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam đang có 48 lãnh sự danh dự hoạt động hiệu quả tại khắp các châu lục trên thế giới. Trong đó, khu vực Châu Âu chiếm tỷ lệ lớn nhất với 20 vị; tiếp sau là Châu Á – Thái Bình Dương (11 vị), Trung Đông – Châu Phi (10 vị) và Châu Mỹ (7 vị). Tại hội nghị lần này, đã có 25 vị lãnh sự danh dự từ khắp các châu lục đã vượt đường xá xa xôi để trực tiếp có mặt, trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm.

“Cánh tay nối dài” và những cống hiến bằng đam mê

Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng khẳng định, các lãnh sự danh dự không phải là công chức của Việt Nam, họ tự bảo đảm kinh phí hoạt động và làm việc thực sự bằng đam mê và tình cảm dành cho đất nước Việt Nam. Họ chính là những “cánh tay nối dài” của các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, giúp quảng bá hình ảnh đất nước bằng uy tín cá nhân và mạng lưới quan hệ sâu rộng tại nước tiếp nhận.

Trong công tác bảo hộ công dân và hỗ trợ cộng đồng: Nhiều lãnh sự danh dự đã không quản ngại hiểm nguy trong các giai đoạn đầy thách thức như đại dịch COVID-19 hay các cuộc xung đột vũ trang gần đây tại Nga, Ukraine và khu vực Trung Đông. Họ đã tích cực hỗ trợ công dân Việt Nam sơ tán đến nơi an toàn, giúp đỡ những người có hoàn cảnh khó khăn và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan đại diện để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người Việt Nam ở nước ngoài.

Trong thúc đẩy hợp tác kinh tế và văn hóa: Nhiều thành tích ấn tượng đã được ghi nhận và đánh giá cao. Điển hình như: Lãnh sự danh dự tại Cyprus đã nỗ lực vận động các cơ quan tại Cyprus phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVIPA); Lãnh sự danh dự tại Aichi (Nhật Bản) đã tích cực thúc đẩy thành lập Hiệp hội hữu nghị Việt Nam – Nhật Bản tại địa bàn; Lãnh sự danh dự tại Minas Gerais (Brazil) vận động thành lập và đặt tên đường Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại thành phố Belo Horizonte, góp phần nâng cao tầm ảnh hưởng và hình ảnh Việt Nam tại khu vực…

Bước đột phá về chính sách và cơ chế hỗ trợ

Để tri ân và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho các lãnh sự danh dự, Bộ Ngoại giao đã có những kiến nghị mang tính đột phá về mặt thể chế. Một trong những kết quả quan trọng nhất là việc Chính phủ ban hành Nghị định số 221 năm 2025, đưa lãnh sự danh dự Việt Nam ở nước ngoài vào nhóm đối tượng đặc biệt được hưởng ưu đãi miễn thị thực nhập cảnh.

Theo đó, các lãnh sự danh dự sẽ được xem xét cấp thẻ miễn thị thực điện tử với thời hạn lên tới 3 năm và được phép xuất nhập cảnh nhiều lần vào Việt Nam. Đến nay, Cục Lãnh sự đã đề xuất cấp thẻ cho 34 vị lãnh sự danh dự trong đợt đầu tiên. Cơ chế này được kỳ vọng sẽ giúp các lãnh sự danh dự dễ dàng đi lại, kết nối hiệu quả hơn với các bộ, ngành và địa phương trong nước để thực hiện sứ mệnh của mình.

Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao cũng cam kết thường xuyên hướng dẫn, cung cấp thông tin và kịp thời khen thưởng những cá nhân có thành tích xuất sắc để động viên tinh thần cống hiến của đội ngũ này.

Những thách thức cần tháo gỡ

Bên cạnh những kết quả đạt được, hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn hoạt động lãnh sự danh dự. Một số vấn đề nổi cộm được đưa ra thảo luận bao gồm:

• Việc lựa chọn ứng viên tại một số cơ quan đại diện đôi khi chưa tìm hiểu kỹ về điều kiện cơ sở vật chất, dẫn đến vị trí văn phòng làm việc không thuận tiện.

• Một số trường hợp ứng viên được giới thiệu nhưng trong quá trình giải quyết thủ tục lại xin dừng hoạt động do điều kiện sức khỏe hoặc lý do cá nhân.

• Công tác phối hợp, báo cáo định kỳ giữa lãnh sự danh dự và các cơ quan quản lý đôi khi còn chưa đồng bộ.

Định hướng phát triển mạng lưới trong tương lai

Kết luận các phiên thảo luận, Bộ Ngoại giao đã đề ra 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống lãnh sự danh dự trong thời gian tới:

1. Hoàn thiện chính sách pháp luật: Tiếp tục rà soát, tạo thuận lợi tối đa cho việc bổ nhiệm, bổ nhiệm lại và hoạt động của lãnh sự danh dự.

2. Duy trì diễn đàn trao đổi: Tổ chức định kỳ các hội nghị, tọa đàm để cung cấp thông tin và chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương, doanh nghiệp với lãnh sự danh dự.

3. Mở rộng mạng lưới: Nghiên cứu các giải pháp căn cơ để phát triển hệ thống lãnh sự danh dự tại các địa bàn chiến lược còn thiếu vắng sự hiện diện của Việt Nam.

4. Tăng cường quản lý và chỉ đạo: Các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cần giữ mối liên hệ chặt chẽ, hỗ trợ trực tiếp và kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các lãnh sự danh dự.

5. Cung cấp thông tin đa dạng: Thường xuyên giới thiệu về tiềm năng kinh tế, cơ hội hợp tác và bản sắc văn hóa Việt Nam để các lãnh sự danh dự thêm gắn bó và hiểu biết sâu sắc về đất nước.

Hội nghị Lãnh sự danh dự lần thứ 2 đã khép lại với những cam kết mạnh mẽ và tinh thần đoàn kết cao độ. Những đóng góp của đội ngũ lãnh sự danh dự sẽ tiếp tục là nguồn lực quan trọng, góp phần đưa quan hệ giữa Việt Nam và các nước lên tầm cao mới, phục vụ đắc lực cho công cuộc phát triển và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới./.