Nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu quả quản lý các nguồn lực quốc tế, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Quyết định số 61/2026/QĐ-UBND ngày 22/7/2026 về "Quy chế quản lý và sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài dành cho Việt Nam trên địa bàn thành phố". Quyết định này không chỉ cụ thể hóa các quy định của Chính phủ mà còn khẳng định sự chủ động của thành phố Cảng trong việc huy động nguồn lực ngoại lực cho mục tiêu an sinh xã hội và phát triển kinh tế.

Quy chế mới được ban hành dựa trên các căn cứ pháp lý quan trọng như Luật Tổ chức chính quyền địa phương và đặc biệt là Nghị định số 313/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý và sử dụng viện trợ không hoàn lại. Theo đó, đối tượng áp dụng bao gồm các sở, ban, ngành, UBND các cấp và các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động quản lý, sử dụng viện trợ trên địa bàn thành phố.

Mục đích cốt lõi của quy chế là đảm bảo các khoản viện trợ từ các cơ quan, tổ chức nước ngoài được sử dụng đúng mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, hỗ trợ nhân đạo và không vì mục đích lợi nhuận, thương mại. Quy chế cũng đặt ra các nguyên tắc nghiêm ngặt: việc tiếp nhận viện trợ phải tuân thủ pháp luật Việt Nam, đảm bảo an ninh, quốc phòng và trật tự an toàn xã hội, đồng thời không tiếp nhận các khoản viện trợ gây xâm hại đến lợi ích của Nhà nước và quyền lợi của tổ chức, cá nhân.

Trong hệ thống quản lý theo Quy chế mới, Sở Ngoại vụ thành phố Hải Phòng giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là cơ quan đầu mối tham mưu và điều phối các dòng vốn viện trợ phi chính phủ ngay từ giai đoạn khởi động.

Cụ thể, Sở Ngoại vụ chủ trì công tác xúc tiến, vận động viện trợ, hướng dẫn và hỗ trợ các đối tác nước ngoài (bao gồm các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ) thực hiện các thủ tục theo quy định trên địa bàn thành phố. Sở có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị liên quan để xây dựng kế hoạch, xác định nhu cầu và các lĩnh vực ưu tiên cần thu hút viện trợ theo từng địa bàn cụ thể.

Bên cạnh đó, Sở Ngoại vụ đóng vai trò then chốt trong khâu thẩm định hồ sơ. Sở chủ trì hoặc phối hợp thẩm định năng lực của các nhà tài trợ nước ngoài, đồng thời thường xuyên cập nhật và cung cấp thông tin về tình trạng đăng ký hoạt động của các tổ chức phi chính phủ tại Việt Nam để phục vụ công tác thẩm định, phê duyệt dự án. Trong suốt quá trình thực hiện, Sở Ngoại vụ còn tham gia giám sát, kiểm tra việc tiếp nhận và sử dụng viện trợ, đảm bảo các hoạt động của tổ chức nước ngoài tuân thủ đúng cam kết và quy định hiện hành.

Bên cạnh vai trò nòng cốt của Sở Ngoại vụ, Quy chế cũng quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan khác để tạo nên một bộ máy quản lý xuyên suốt:

• Sở Tài chính: Là đầu mối về quản lý tài chính và giám sát đầu tư đối với các dự án sử dụng viện trợ, chủ trì thẩm định các chương trình, dự án và tổng hợp tình hình sử dụng vốn định kỳ để báo cáo UBND thành phố.

• Công an thành phố: Chịu trách nhiệm hướng dẫn các chủ khoản viện trợ tuân thủ pháp luật về bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời phòng ngừa và đấu tranh với các hoạt động xâm hại trật tự an toàn xã hội thông qua các dự án viện trợ.

• Sở Khoa học và Công nghệ: Hướng dẫn các chủ khoản viện trợ đối với các dự án có nội dung nghiên cứu, trung tâm đổi mới sáng tạo hoặc chuyển giao công nghệ.

Quy chế yêu cầu các chủ khoản viện trợ phải quản lý và sử dụng nguồn vốn đúng mục tiêu đã được phê duyệt và chịu trách nhiệm trước pháp luật về các hoạt động của mình. Chế độ báo cáo được quy định rất nghiêm ngặt: các chủ khoản viện trợ phải báo cáo tình hình tiếp nhận, giải ngân định kỳ 06 tháng (trước ngày 10/7) và hàng năm (trước ngày 15/01 năm sau) gửi về Sở Tài chính và Sở Ngoại vụ để theo dõi, tổng hợp. Chậm nhất 06 tháng sau khi kết thúc khoản viện trợ, chủ dự án phải thực hiện đánh giá kết thúc và gửi báo cáo về các cơ quan đầu mối.

Quyết định số 61/2026/QĐ-UBND có hiệu lực thi hành từ ngày 10 tháng 8 năm 2026, chính thức thay thế các quy định trước đó tại Quyết định số 68/2022/QĐ-UBND. Với việc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của từng sở, ngành—đặc biệt là vai trò chủ động của Sở Ngoại vụ trong việc kết nối và xúc tiến—Hải Phòng kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường thuận lợi, minh bạch để thu hút thêm nhiều nguồn lực quốc tế, đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của thành phố.