Tính đến hết tháng 6-2014 trên địa bàn thành phố có 25 dự án mới được cấp Giấy chứng nhận đầu tư với tổng vốn đăng ký 482,94 triệu USD; 12 dự án điều chỉnh tăng vốn, tổng số vốn thu hút đạt 637,8 triệu USD, tăng 131,5% so với cùng kỳ; số dự án FDI còn hiệu lực trên địa bàn thành phố là 395 dự án với tổng số vốn đầu tư đăng ký 9.554,56 triệu USD. Trong đó, nhiều dự án đầu tư nước ngoài công nghệ cao, góp phần vào sự tăng trưởng xanh của kinh tế thành phố.

Thu hút dự án công nghệ cao

Việc phát triển các KCN gắn liền với quá trình thu hút nguồn vốn FDI trên địa bàn thành phố. Các KCN đầu tiên đều có sự tham gia của đối tác nước ngoài là Nomura- Hải Phòng, Đồ Sơn, Đình Vũ (thành lập từ những năm 1993, 1997). Đó là bước đi đầu tiên để hình thành nên những KCN tập trung các nhà máy sản xuất công nghiệp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước về phát triển công nghiệp, xử lý môi trường, phát triển lực lượng lao động chuyên môn hóa cao. Đến nay, thành phố có 17 KCN được Chính phủ phê duyệt quy hoạch thành lập đến năm 2015, định hướng đến năm 2020. Trong đó, có 4 KCN nằm trong KKT Đình Vũ- Cát Hải; 6 KCN có nhà đầu tư thứ cấp đang hoạt động, 1 KCN đang xúc tiến thu hút đầu tư, một số KCN khác đang san lấp mặt bằng (lấn biển) để xây dựng hạ tầng. Một số KCN do các nhà đầu tư trong nước làm chủ đầu tư như Tràng Duệ, Nam Cầu Kiền, Nam Đình Vũ 1 và Khu phi thuế quan… Trong 3 năm trở lại đây, Hải Phòng liên tục nằm trong 5 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Theo đó, năm 2012, Hải Phòng thu hút được 1,2 tỷ USD, đứng thứ 2 cả nước về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Năm 2013, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thành phố đạt 2,4 tỷ USD và Hải Phòng nằm trong top 3 tỉnh, thành phố thu thu hút nhiều vốn FDI nhất của cả nước. Năm 2013 là năm đầu tiên Hải Phòng thu hút thành công 2 dự án đầu tư trên trị giá trên 1 tỷ USD. Đó là dự án sản xuất lốp xe trị giá 1,2 tỷ USD của Công ty Bridgestone (Nhật Bản) và dự án sản xuất, lắp ráp sản phẩm điện tử công nghệ cao, điện thoại di động trị giá 1,5 tỷ USD của Công ty LG (Hàn Quốc). Ngoài 2 công ty lớn trên, 12 lượt dự án lớn khác tiếp tục điều chỉnh tăng vốn với tổng số vốn gần 48 triệu USD. Những tháng đầu năm 2014, thu hút FDI của Hải Phòng tiếp tục có những bước phát triển mới. Đó là thành phố đồng ý cấp giấy chứng nhận đầu tư nhiều dự án của các nhà đầu tư Hàn Quốc, Nhật Bản như dự án HKTM Vina gắn với thành lập Công ty TNHH HKTM Vina tại Khu công nghiệp Tràng Duệ, huyện An Dương, thuộc Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, Hải Phòng, với mục tiêu sản xuất băng chuyền tải và máy tự động dùng trong nhà xưởng và cung cấp dịch vụ bảo dưỡng bằng chuyền tải và máy tự động dùng trong nhà xưởng để phục vụ duy nhất cho Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng. Quy mô cho năm sản xuất ổn định của dự án là 1,1 triệu sản phẩm các loại với sản phẩm chính là băng chuyền tải gồm băng tải đai, băng tải xích, băng tải con lăn và một số máy tự động dùng trong nhà xưởng công nghiệp như máy cắt jig, máy nâng, máy kẹp; doanh thu 1.300.000 USD/năm. Tổng vốn đầu tư của dự án tương đương 300.000 USD…

Đáng chú ý là nguồn vốn đến từ các quốc gia có trình độ công nghệ cao như Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc. Trong tốp 500 doanh nghiệp hàng đầu thế giới có 10 tập đoàn đầu tư vào Hải Phòng là Chevron, Total, General Electric, Metro, Posco, Saint Gobain, LG Electronics, Idemitsu Kosan, Bridgestone, Fuji Xerox. Nhiều công nghệ, dây chuyền, thiết bị tiên tiến được các tập đoàn và các công ty lớn đưa vào thành phố như: Toyota, Bridgestone, Nipro Pharma, GE, Robotech…Từ chỗ trình độ công nghệ thấp và máy móc, thiết bị lạc hậu là chủ yếu, đến nay, trình độ công nghệ của các doanh nghiệp thành phố được nâng lên ở mức trung bình, trong đó, có gần 15% là tự động hóa.

Với sự đóng góp của các dự án đầu tư góp phần vào phát triển kinh tế thành phố theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. 6 tháng đầu năm, kinh tế thành phố có dấu hiệu phục hồi với, tổng sản phẩm trong nước (GDP) 6 tháng đầu năm 2014 ước 34.141,3 tỷ đồng, tăng 7,52% so với cùng kỳ, bằng 42,74% kế hoạch năm, trong đó: nhóm nông, lâm, thủy sản ước tăng 0,22%; nhóm công nghiệp - xây dựng ước tăng 9,61%; nhóm dịch vụ ước tăng 7,5% so với cùng kỳ. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 6 tháng đầu năm tăng 11,81% so với cùng kỳ. Có 24 ngành kinh tế cấp 4 tăng trưởng so với cùng kỳ, trong đó một số ngành có tốc độ tăng cao như: sản xuất máy móc và thiết bị văn phòng (+473,87%); sản xuất mô tơ, máy phát, thiết bị điều khiển điện (+50,72%); ngành sản xuất máy chuyên dụng khác (+120,94%); sản xuất và phân phối điện (+40,45%); sản xuất đồ điện dân dụng (+17,58%); đóng tàu (+15,6%)… Tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn thành phố 6 tháng ước 15.012,4 tỷ đồng, tăng 15,6% so với cùng kỳ, bằng 35,32% kế hoạch năm, trong đó: vốn nhà nước tăng 3,8%, vốn ngoài nhà nước tăng 4,23%, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tăng 50,55% so với cùng kỳ. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố 6 tháng đầu năm ước đạt 21.993,2 tỷ đồng, tăng 14,3% so với cùng kỳ, bằng 47,2% dự toán HĐND thành phố giao, trong đó: thu nội địa 4.689,4 tỷ đồng, tăng 15,7%, thu hải quan 16.468,8 tỷ đồng, tăng 12%.

Cơ cấu kinh tế thành phố được chuyển dịch đúng hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá và phát huy tiềm năng, lợi thế của thành phố; tỷ trọng GDP của nhóm ngành dịch vụ năm 2011 là 53,1%, năm 2012 là 53,5% và năm 2013 đạt 53,7%, số liệu tương ứng của nhóm ngành công nghiệp - xây dựng là: 37,0% - 36,2% - 37,0%. Thành phố tiếp tục phát huy rõ hơn vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc, là trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ lớn và trọng điểm kinh tế biển của vùng Duyên hải Bắc bộ và cả nước.

Đạt được những kết quả này có thể khẳng định, Thành ủy, HĐND, UBND thành phố chủ động đẩy mạnh công tác đối ngoại và mở rộng không gian kinh tế, kết hợp chặt chẽ giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao nhà nước và ngoại giao nhân dân, hiệu quả từng bước được nâng lên, đảm bảo gắn kết với thực hiện nhiệm vụ quốc phòng - an ninh, sự lãnh đạo chặt chẽ của Đảng và quản lý, điều hành thống nhất của Nhà nước. Công tác đối ngoại phục vụ phát triển kinh tế, thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế luôn được xác định là nhiệm vụ quan trọng; hoạt động kinh tế đối ngoại được triển khai tích cực, đồng bộ hơn, đạt kết quả tích cực, nhất là góp phần thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), viện trợ phát triển chính thức (ODA) và xuất khẩu. Công tác thông tin tuyên truyền đối ngoại, quảng bá hình ảnh thành phố bước đầu được đẩy mạnh. Công tác về người Việt Nam ở nước ngoài được chú trọng, đạt kết quả tích cực. Quan hệ hợp tác với các địa phương trong vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và nhiều địa phương trong cả nước bước đầu được chủ động triển khai; đồng thời tích cực mở rộng quan hệ hợp tác với nhiều địa phương ngoài nước. Một số chương trình hợp tác đã đem lại hiệu quả thiết thực, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội thành phố, nâng cao vị thế của Hải Phòng đối với khu vực và quốc tế.

Song trên tinh thần chủ động dự báo tình hình, xác định mô hình phát triển kinh tế xanh là xu hướng chủ đạo của thế giới nên ngay từ sớm, UBND thành phố Hải Phòng ban hành Quyết định về danh mục các dự án khuyến khích đầu tư và những dự án không khuyến khích đầu tư. Đây là tiên đề quan trọng để thành phố xác định môi trường thuận lợi thu hút đầu tư những án công nghệ cao.

Phát triển theo hướng xanh hóa

Xu hướng chung của thế giới hiện nay là hướng đến tăng trưởng xanh. Đây là vấn đề được nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm và lấy đó làm mục tiêu trên hành trình xây dựng phát triển. Qua các nghiên cứu và thực tiễn phát triển đã khẳng định, tăng trưởng xanh (Green growth) là hướng tiếp cận mới của thế giới trong tăng trưởng kinh tế, bởi điều đó không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn hướng tới phục hồi và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, nuôi dưỡng cuộc sống con người, giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Vấn đề tăng trưởng xanh sẽ làm cho các quá trình tăng trưởng có hiệu quả về tài nguyên, sạch hơn và chóng phục hồi hơn mà không làm cho các quá trình này chậm lại. Điều này cũng đồng nghĩa với việc đầu tư vào môi trường để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Như vậy, tăng trưởng xanh là con đường ngắn nhất hướng tới sự phát triển kinh tế bền vững.

Có nhiều quan niệm khác nhau về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, nhưng tựu chung lại có thể hiểu một cách ngắn gọn nhất “Tăng trưởng xanh là đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không ảnh hưởng đến tương lai, kết hợp với bảo vệ môi trường” hoặc “sống ngày hôm nay nhưng không tiệt đường sống của tương lai”. Mục tiêu của phát triển bền vững là hướng đến việc giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển và bảo vệ môi trường, bền vững về kinh tế, lợi ích cân bằng với kinh phí, cân bằng môi trường, với hành động đầu tư phục hồi hệ sinh thái, sử dụng năng lượng tái tạo, xây dựng nền kinh tế các-bon thấp, giảm phát thải khí nhà kính nhằm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu.

Bộ Chính trị ban hành Kết luận 72 về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 32 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng trong thời kỳ CNH-HĐH đất nước xác định rõ, “Hải Phòng trở thành thành phố Cảng xanh, văn minh, hiện đại”. Ngày 25-9-2012, Thủ tướng Chính phủ ký quyết định số 1393 QĐ- TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về “tăng trưởng xanh thời kỳ 2011-2020 và tầm nhìn đến năm 2050, với mục tiêu cụ thể là giảm cường độ phát thải khí nhà kính và thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch năng lượng tái tạo, xanh hóa sản xuất, xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng xanh. Đây là những điều kiện thuận lợi để thành phố xác định mục tiêu xây dựng và phát triển kinh tế trong những năm tới, trong đó hướng mạnh phát triển bền vững.

Đến nay, Hải Phòng từng bước tiếp cận và có những bước điều chỉnh phù hợp. Thành ủy, HĐND, UBND thành phố sớm chỉ đạo, hoàn thiện và thông qua đề án tái cấu trúc nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh, chủ động hội nhập quốc tế của thành phố, trong đó hướng đến mục tiêu "công nghiệp hóa sạch" thông qua rà soát, điều chỉnh những quy hoạch ngành hiện có, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên, khuyến khích phát triển công nghiệp xanh, nông nghiệp xanh với cơ cấu ngành nghề, công nghệ, thiết bị bảo đảm nguyên tắc thân thiện với môi trường, đầu tư phát triển vốn tự nhiên; tích cực ngăn ngừa và xử lý ô nhiễm. Vì vậy, thành phố xác định từ năm đến năm 2015, nâng mục tiêu tăng trưởng hàm lượng KHCN từ 10% hiện nay lên 45% trong tổng giá trị GDP vào năm 2015. Thực hiện đô thị hóa nhanh, bền vững, duy trì lối sống hòa hợp với thiên nhiên ở nông thôn và tạo lập thói quen tiêu dùng bền vững trong bối cảnh hội nhập toàn cầu. Trước đó, UBND thành phố ban hành danh mục dự án khuyến khích và không khuyến khích đầu tư nhằm hạn chế và ngăn chặn dự án sản xuất gây ô nhiễm môi trường; rà soát, di chuyển cơ sở sản xuất ra khỏi nội thành, tập trung vào Khu công nghiệp, có hệ thống xử lý nước thải bảo đảm vệ sinh môi trường…

Thành ủy xác định định hướng thu hút các dự án tư đầu tư vào các ngành công nghiệp dựa vào công nghệ, tạo giá trị gia tăng cao, tiết kiệm nguyên, nhiên liệu… sẽ là xu hướng của Hải Phòng trong thời gian tới. Để tạo môi trường đầu tư có tính cạnh tranh cao, sản xuất phát triển mang tính bền vững, Hải Phòng đã đưa ra bộ chỉ số phát triển thành phố và đưa ra danh mục các dự án khuyến khích đầu tư và không khuyến khích đầu tư. Những dự án với giá trị gia tăng thấp, tác động tiêu cực đến môi trường sẽ bị từ chối. Chẳng hạn, Hải Phòng đã không chấp nhận dự án đầu tư liên quan đến sản xuất và khai thác mỏ trị giá tới 300 triệu USD vì lý do trên. 

Nắm bắt cơ hội để phát triển bền vững

Để thực hiện được mục tiêu này, bên cạnh những khó khăn, thách thức, Hải Phòng đang đứng trước thời cơ và thuận lợi mới. Hiện đội ngũ trí thức, cán bộ khoa học của Hải Phòng khá đông đảo, với hơn 43 nghìn người có nhiều đóng góp tích cực vào việc nghiên cứu, xây dựng luận cứ khoa học để Đảng, Nhà nước hoạch định đường lối, chính sách, làm rõ hơn định hướng phát triển của thành phố. Trong số những công trình, đề tài nghiên cứu của các trí thức, nhà khoa học thành phố tập trung vào những lĩnh vực khai thác lợi thế vị trí địa-chính trị, địa-kinh tế-nét đặc trưng của Hải Phòng như: nghiên cứu về quản lý tổng hợp vùng bờ biển; nghiên cứu bảo tồn đa dạng sinh học và loài voọc đầu trắng Cát Bà; tham gia nghiên cứu chọn địa điểm xây dựng Cảng cửa ngõ quốc tế tại Lạch Huyện… Nhiều công trình nghiên cứu ở lĩnh vực y dược góp phần nâng cao chất lượng công tác khám và điều trị bệnh cho nhân dân, đồng thời hướng đến xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm y tế của vùng duyên hải Bắc Bộ theo tinh thần Nghị quyết 32 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng trong thời kỳ đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước. Tiêu biểu như các công trình, phòng chống nhiễm vi-rút viêm gan B, viêm gan C, bệnh lao kháng thuốc, bệnh đái tháo đường, đặt máy tạo nhịp tim; hoàn thiện quy trình điều trị u phì đại lành, cắt ruột thừa, viêm ruột thừa, tràn khí màng phổi bằng phương pháp nội soi; hoàn thiện phẫu thuật tán nhuyễn thể thủy tinh bằng siêu âm, phòng chống bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính; kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm, giải pháp phát hiện sớm đột biến gen trong bệnh ung thư tiền liệt tuyến, điều trị cận học đường bằng phương pháp y học cổ truyền…

Bên cạnh đó, thành phố đang tiếp tục đẩy mạnh chương trình cải cách hành chính, tạo điều kiện thuận lợi đón dòng đầu tư chất lượng, công nghệ cao từ Nhật Bản, Hàn Quốc và các quốc gia phát triển trên thế giới. Cơ sở hạ tầng các khu công nghiệp được đẩy nhanh tiến độ xây dựng, tạo sự đột phá về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu của Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải là 1 trong 5 nhóm các khu kinh tế được Chính phủ ưu tiên đầu tư vốn ngân sách trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2015; ứng dụng công nghệ thông tin, áp dụng hệ thống quản lý chất lương theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 9001:2008 để giải quyết các thủ tục hành chính phục vụ doanh nghiệp một cách công khai, minh bạch, thuận lợi, nhanh chóng, chính xác. 

Ngoài ra, thành phố tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, lao động kỹ thuật, công nghệ, tổ chức quản lý đáp ứng yêu cầu của các dự án lớn, áp dụng công nghệ cao, công nghệ và quản lý tiên tiến đầu tư vào Khu kinh tế, Khu công nghiệp, với hệ thống xử lý nước thải bảo đảm vệ sinh môi trường; đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư một cách chuyên nghiệp, có hiệu quả. Đồng thời, định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, lựa chọn các dự án của các nhà đầu tư có suất đầu tư cao, vốn lớn, dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, có giá trị gia tăng cao, sản phẩm thân thiện với môi trường, bảo đảm phát triển bền vững.

Cùng với phát triển thu hút đầu tư, thành phố chú trọng đến tính phát triển bền vững, trong đó thông qua các kênh đối ngoại tranh thủ các nguồn lực triển khai các dự án bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học, trong đó đặc biệt là các dự án từ Nhật Bản… Hy vọng, với những bước đi phù hợp, trên cơ sở ứng dụng tư duy hệ thống, Hải Phòng đang tiến dần đến các mục tiêu trở thành thành phố Cảng xanh, văn minh, hiện đại theo tinh thần Kết luận 72 của Bộ Chính trị./.

PGS-TS Đan Đức Hiệp

Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố.