Trong không khí thi đua sôi nổi của những năm đầu nhiệm kỳ Đại hội XIV của Đảng, ngày 02/8/2026, tại Hà Nội, Bộ Ngoại giao đã chủ trì tổ chức Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22. Với chủ đề "Nâng tầm công tác đối ngoại địa phương, huy động hiệu quả các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển", hội nghị đã trở thành diễn đàn quan trọng để các địa phương cùng nhìn lại những thành tựu, nhận diện thách thức và chia sẻ những bài học kinh nghiệm quý báu. Trong đó, bài phát biểu của Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng Hoàng Minh Cường, đã thu hút sự chú ý đặc biệt khi minh chứng bằng những kết quả thực tiễn đầy ấn tượng trong việc chuyển hóa các cam kết quốc tế thành dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).

Bối cảnh mới và yêu cầu đổi mới công tác đối ngoại địa phương

Hội nghị diễn ra dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung. Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh bối cảnh thế giới hiện nay đang diễn biến vô cùng phức tạp với sự cạnh tranh chiến lược gay gắt, các cuộc xung đột, xu hướng bảo hộ thương mại và sự điều chỉnh mạnh mẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đã thay đổi hoàn toàn phương thức sản xuất và các tiêu chuẩn hợp tác quốc tế.

Báo cáo trung tâm của hội nghị cho thấy, từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21 đến nay, công tác đối ngoại địa phương đã có những bước tiến dài, triển khai tương đối đồng bộ và bám sát đường lối đối ngoại của Đảng. Các địa phương đã ký kết và duy trì hiệu lực trên 900 thỏa thuận quốc tế, cấp phép cho hơn 2.500 hội nghị, hội thảo quốc tế. Đặc biệt, ngoại giao phục vụ phát triển ngày càng được coi trọng, gắn kết chặt chẽ với việc thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và phát triển du lịch. Nhiều lĩnh vực mới như điện tử bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và sản xuất xanh đã bước đầu tạo ra năng lực cạnh tranh mới cho các địa bàn có điều kiện thuận lợi.

Tuy nhiên, hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế như: đối ngoại ở một số nơi chưa được đặt đúng vị trí trong chiến lược phát triển; khả năng cụ thể hóa các thỏa thuận hợp tác còn yếu, nhiều cam kết vẫn chỉ dừng lại ở nguyên tắc; và nguồn lực cán bộ đối ngoại tại địa phương chưa theo kịp yêu cầu, đặc biệt là năng lực ngoại ngữ và kỹ năng đàm phán.

Hải Phòng: Điểm sáng trong chuyển hóa cam kết quốc tế thành dòng vốn FDI

Giữa bức tranh chung đó, thành phố Hải Phòng nổi lên như một hình mẫu về sự chủ động và hiệu quả trong công tác đối ngoại kinh tế. Trong bài tham luận với chủ đề "Kinh nghiệm thực tiễn trong chuyển hóa cam kết quốc tế thành dòng vốn FDI, các dự án đầu tư vào các khu công nghiệp, khu kinh tế", Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường đã chia sẻ những con số "biết nói" về thành công của thành phố Cảng.

Theo Phó Chủ tịch Hoàng Minh Cường, Hải Phòng luôn xác định "đối ngoại phải đi trước một bước, mở đường cho phát triển". Nhờ triết lý này, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, Hải Phòng đã thu hút được trên 3,1 tỷ USD vốn FDI, tăng trưởng vượt bậc 176,7% so với cùng kỳ năm 2025. Tính đến nay, toàn thành phố có 1.853 dự án FDI còn hiệu lực đến từ 42 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng vốn đăng ký đạt khoảng 54 tỷ USD. Kết quả này đã đưa Hải Phòng vững vàng trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài.

Ba bài học kinh nghiệm quý báu từ thực tiễn Hải Phòng

Để đạt được những thành tựu rực rỡ đó, Phó Chủ tịch Hoàng Minh Cường đã đúc kết và chia sẻ ba kinh nghiệm chiến lược mà Hải Phòng đã áp dụng thành công:

Thứ nhất: Chuyển mạnh từ tư duy "ngoại giao sự kiện" sang "ngoại giao kiến tạo phát triển". Hải Phòng không tổ chức các hoạt động đối ngoại theo kiểu hình thức. Mỗi chuyến công tác nước ngoài hay chương trình đón tiếp đối tác đều được chuẩn bị kỹ lưỡng dựa trên nhu cầu thực tế và quy hoạch phát triển của thành phố. Thành phố xác định rõ: đối tác trọng điểm là ai, lĩnh vực nào là ưu tiên và kết quả cụ thể cần đạt được là gì. Một chuyến công tác chỉ được coi là thành công khi sau đó xuất hiện những dự án, dây chuyền sản xuất hoặc trung tâm nghiên cứu mới. Điển hình như chuyến công tác tại Hàn Quốc vào tháng 6 vừa qua, thành phố đã tổ chức đồng thời các diễn đàn về sản xuất xanh và hội nghị xúc tiến đầu tư, ký kết hàng loạt biên bản ghi nhớ trong các lĩnh vực công nghệ cao, AI và hạ tầng khu công nghiệp.

Thứ hai: Xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ để chuyển hóa cam kết thành dự án. Hải Phòng quan niệm giá trị của các bản ký kết nằm ở khả năng biến chúng thành hiện thực trên thực địa. Ngay sau khi ký kết, thành phố giao rõ cơ quan đầu mối (thường là Ban Quản lý Khu kinh tế hoặc các sở ngành chuyên môn) để theo dõi và hỗ trợ nhà đầu tư tháo gỡ khó khăn trong suốt quá trình triển khai. Đặc biệt, Hải Phòng đã tranh thủ hiệu quả sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao và hệ thống các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để nắm bắt thông tin thị trường và kết nối với các đối tác tiềm năng. Sự gắn kết chặt chẽ giữa đối ngoại, quản lý nhà nước và xúc tiến đầu tư đã giúp các dự án không bị "ngâm" trên giấy.

Thứ ba: Lựa chọn đối tác chiến lược và thu hút FDI bằng hệ sinh thái phát triển đồng bộ. Hải Phòng không thu hút đầu tư dàn trải theo chiều rộng mà tập trung vào các đối tác có khả năng bổ trợ trực tiếp cho định hướng phát triển bền vững như: công nghệ bán dẫn, AI, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và logistics hiện đại. Thành phố hiểu rằng nhà đầu tư hiện nay không chỉ nhìn vào ưu đãi thuế mà quan tâm đến năng lực triển khai dự án nhanh và chất lượng hạ tầng. Do đó, Hải Phòng đã đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống hạ tầng chiến lược như cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, mở rộng sân bay Cát Bi và xây dựng các khu kinh tế thế hệ mới. Chính sự kết hợp giữa đối ngoại chủ động và hạ tầng hiện đại đã tạo nên sức cạnh tranh vượt trội cho thành phố.

Đối ngoại là lực lượng kiến tạo phát triển

Trong bài phát biểu, Phó Chủ tịch Hoàng Minh Cường đã nhấn mạnh một thông điệp đầy cảm hứng: "Dòng vốn FDI không bắt đầu từ bàn đàm phán, mà bắt đầu từ niềm tin. Niềm tin được tạo dựng bằng quan hệ đối ngoại, được củng cố bằng môi trường đầu tư và hiện thực hóa bằng năng lực tổ chức thực hiện của chính quyền địa phương".

Trong giai đoạn 2026 - 2028, Hải Phòng cam kết sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả các Nghị quyết của Bộ Chính trị về đối ngoại và hội nhập quốc tế (Nghị quyết 06 và 59). Thành phố sẽ tập trung thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao, các trung tâm R&D và các dự án về kinh tế xanh nhằm nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Hải Phòng cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành từ Bộ Ngoại giao để công tác đối ngoại thực sự trở thành cầu nối huy động nguồn lực quốc tế, đóng góp vào khát vọng phát triển đất nước phồn vinh.

Định hướng công tác đối ngoại địa phương giai đoạn 2026 - 2028

Tiếp thu những kiến nghị và kinh nghiệm từ Hải Phòng cũng như các địa phương khác, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đã đưa ra các nhiệm vụ trọng tâm cho giai đoạn tới. Hội nghị thống nhất cần nâng cao chất lượng tham mưu và quản lý đối ngoại, gắn kết chặt chẽ hơn nữa với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng an ninh. Các nhiệm vụ chủ chốt bao gồm:

1. Tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao kinh tế: Coi đây là động lực trung tâm để mở rộng không gian phát triển, tranh thủ các công nghệ mới và kinh nghiệm quản trị tiên tiến từ quốc tế.

2. Kiện toàn bộ máy ngoại vụ: Các địa phương cần sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả nhưng phải đảm bảo tính chuyên sâu, chuyên nghiệp.

3. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong đối ngoại: Ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý dữ liệu hợp tác, theo dõi các cam kết sau ký kết và quảng bá hình ảnh địa phương bằng đa ngôn ngữ trên nền tảng số.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành: Đảm bảo sự thống nhất từ khâu tìm kiếm đối tác đến triển khai và đánh giá kết quả, tránh tình trạng thông tin bị phân tán.

Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 22 đã khép lại với niềm tin mới về sự bứt phá của các địa phương trên mặt trận đối ngoại. Những kinh nghiệm thực tiễn từ Hải Phòng đã khẳng định rằng, khi đối ngoại được đặt đúng tầm nhìn và có cơ chế thực thi quyết liệt, nó sẽ trở thành "chìa khóa" mở ra cánh cửa thịnh vượng, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới đầy tự hào.