Năm 2025 và những năm tiếp theo đánh dấu một giai đoạn chuyển biến sâu sắc của hội nhập quốc tế cả về bối cảnh, nội hàm và phương thức triển khai. Hội nhập quốc tế không còn dừng lại ở việc mở cửa thị trường hay tham gia các chuỗi cung ứng toàn cầu, mà đã bước sang giai đoạn mới – hội nhập dựa trên tiêu chuẩn xanh, công nghệ lõi và năng lực kiến tạo luật chơi.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam – một trong những nền kinh tế có độ mở cao hàng đầu thế giới – đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy và cách tiếp cận hội nhập, bảo đảm vừa hội nhập sâu rộng, vừa giữ vững độc lập, tự chủ, nâng cao năng lực tự cường và vị thế quốc gia.

I. Những chuyển biến lớn của hội nhập quốc tế trong giai đoạn hiện nay

Thực tiễn năm 2025 cho thấy hội nhập quốc tế của Việt Nam đã có những chuyển biến quan trọng:

Thứ nhất, tư duy hội nhập chuyển từ “thực thi cam kết” sang “chủ động kiến tạo”. Việt Nam không chỉ nội luật hóa các cam kết quốc tế, mà đã chủ động xây dựng và ban hành các đạo luật mang tính đón đầu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ số, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là bước tiến quan trọng nhằm khẳng định chủ quyền quốc gia trong không gian số và nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Thứ hai, hội nhập kinh tế xanh trở thành xu thế chủ đạo. Những tiêu chuẩn quốc tế mới như thuế carbon hay quy định chống phá rừng không chỉ là thách thức, mà đã trở thành động lực thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn và bền vững. Hội nhập, trong bối cảnh này, đóng vai trò như một “lực ép tích cực” buộc các ngành, lĩnh vực phải đổi mới để tồn tại và phát triển.

Thứ ba, hội nhập quốc tế chuyển từ mô hình “trụ cột” sang “hệ sinh thái tích hợp”. Hoạt động đối ngoại chính trị, kinh tế, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo và văn hóa ngày càng gắn kết chặt chẽ, tạo thành một tổng thể thống nhất, trong đó lợi ích quốc gia được lồng ghép và bảo đảm một cách toàn diện, lâu dài.

II. Những vấn đề đặt ra đối với hội nhập quốc tế của Việt Nam

Bên cạnh những kết quả tích cực, hội nhập quốc tế của Việt Nam vẫn đang đối mặt với một số thách thức lớn, đó là: Năng lực hấp thụ công nghệ còn hạn chế, sự liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước chưa chặt chẽ; rủi ro an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng, đặc biệt trong không gian mạng và chủ quyền dữ liệu; và khoảng cách về nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ chuyên gia am hiểu luật chơi quốc tế, công nghệ lõi và các tiêu chuẩn kỹ thuật mới. Những thách thức này đòi hỏi Việt Nam phải có cách tiếp cận hội nhập chủ động hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn trong giai đoạn 2026 và những năm tiếp theo.

Bước sang năm 2026, hội nhập quốc tế của Việt Nam cần tập trung vào một số định hướng lớn.

Một là, đẩy mạnh hội nhập công nghệ lõi, từng bước tham gia sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo, qua đó xây dựng chủ quyền số và nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ.

Hai là, tăng cường ngoại giao năng lượng và hội nhập khí hậu, chủ động tham gia các cơ chế hợp tác khu vực và toàn cầu về chuyển dịch năng lượng, tài chính xanh và thị trường carbon, tận dụng lợi thế về năng lượng tái tạo để tham gia sâu hơn vào mạng lưới năng lượng khu vực.

Ba là, nâng cấp vai trò của địa phương trong hội nhập quốc tế, coi các địa phương trọng điểm không chỉ là đơn vị hành chính, mà là những “cửa ngõ hội nhập thế hệ mới”, trực tiếp triển khai các cam kết quốc tế vào thực tiễn phát triển.

III. Vai trò và đóng góp của thành phố Hải Phòng trong tiến trình hội nhập quốc tế

Trong bức tranh chung đó, thành phố Hải Phòng – trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics lớn của cả nước – được xác định là một cực tăng trưởng và cửa ngõ hội nhập quan trọng. Thành phố đã chủ động cụ thể hóa các chủ trương hội nhập quốc tế thông qua việc ban hành các kế hoạch, chương trình hành động, tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế so sánh và giá trị gia tăng cao. Hải Phòng định hướng trở thành cảng cửa ngõ xanh tầm cỡ quốc tế, trung tâm logistics thông minh và kinh tế biển xanh của khu vực phía Bắc.

Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 358/KH-UBND, theo đó các đề xuất về ngoại giao công nghệ đã được Sở Ngoại vụ đưa ra tại Công văn số 3807/NV-VP với việc hướng tới các dự án ưu tiên thu hút đầu tư FDI công nghệ cao cho thành phố Hải Phòng trong năm 2026. Danh mục này tập trung vào việc hiện thực hóa mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành trung tâm công nghệ, logistics và kinh tế biển xanh của cả nước, gồm: 

1. Lĩnh vực công nghiệp bán dẫn và vi mạch, đây là lĩnh vực cốt lõi trong mục tiêu đột phá về KHCN của thành phố với mục tiêu: Thu hút các tập đoàn từ Mỹ, Nhật Bản, Đài Loan xây dựng cơ sở thiết kế và đóng gói chip vào các khu công nghiệp chuyên sâu về công nghệ cao.

2. Lĩnh vực kinh tế biển và logistics thông minh, tận dụng lợi thế cảng cửa ngõ quốc tế để phát triển hạ tầng số, thu hút dự án liên quan đến hệ thống quản lý cảng biển thông minh (Smart Port) ứng dụng AI và 5G nhằm tự động hóa hoàn toàn quy trình bốc xếp, quản lý kho bãi bằng dữ liệu lớn (Big Data) tại Cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện.

3. Lĩnh vực năng lượng sạch và kinh tế xanh, phù hợp với cam kết Net Zero và các tiêu chuẩn xanh của quốc tế với các dự án sản xuất thiết bị năng lượng tái tạo (Tuabin điện gió ngoài khơi, pin lưu trữ thế hệ mới).

4. Lĩnh vực công nghiệp sông nghệ Số và AI, góp phần hỗ trợ trực tiếp cho chương trình Chuyển đổi số của thành phố như dự án Trung tâm dữ liệu quốc tế, Trung tâm nghiên cứu AI.

Để hiện thực hóa danh mục này, thành phố cần áp dụng các cơ chế đột phá theo Thông tư 37/2025/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ và các chính sách ưu đãi của Hải Phòng như: Cơ chế Thử nghiệm (Sandbox) cho phép các dự án AI, tự động hóa tại cảng biển được thử nghiệm các mô hình vận hành mới trước khi chính thức cấp phép rộng rãi; Cơ chế đặc cách về nhân sự  hoặc ưu đãi thuế thu nhập cá nhân cho các chuyên gia nước ngoài và trí thức kiều bào về làm việc tại các dự án này; Hạ tầng sẵn sàng, đảm bảo hạ tầng điện lưới ổn định và mạng 5G phủ sóng toàn diện tại các khu vực triển khai dự án ưu tiên.

Hội nhập quốc tế năm 2026 không chỉ là việc Việt Nam "có mặt" ở đâu trên bản đồ thế giới, mà là "đóng góp" được giá trị gì trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, đồng thời hội nhập quốc tế phải là phương tiện để nâng tầm nội lực.

Với định hướng đúng đắn của Trung ương và sự chủ động của các địa phương, trong đó có thành phố Hải Phòng, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để bước vào giai đoạn hội nhập mới – chủ động hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn, đóng góp tích cực cho hợp tác và phát triển bền vững của khu vực và thế giới.