Ngày 11 tháng 3 năm 2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã  ký ban hành Quyết định số 871/QĐ-UBND phê duyệt Văn kiện Dự án hỗ trợ kỹ thuật (HTKT) nhằm chuẩn bị cho Dự án đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải tại các phường, xã trung tâm thuộc phía Tây thành phố. Sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa đột phá về mặt hạ tầng mà còn là minh chứng thực tế cho mối quan hệ hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Hà Lan trong quản lý tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hiện nay, Hải Phòng đang đối mặt với những thách thức lớn về môi trường do tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng. Số liệu thống kê cho thấy tỉ lệ nước thải đô thị được xử lý trên toàn địa bàn thành phố hiện chỉ đạt khoảng 32,22%. Đáng quan ngại hơn, có sự chênh lệch lớn về hạ tầng giữa các khu vực: trong khi phía Đông đạt tỉ lệ xử lý khoảng 40,77%, thì khu vực trung tâm phía Tây lại đang ở mức rất thấp, chỉ đạt khoảng 19,56%. Sự thiếu hụt hạ tầng này dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước mặt nghiêm trọng, gây ngập úng đô thị và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của hàng trăm nghìn cư dân. Vì vậy, việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung tại phía Tây là nhiệm vụ cấp bách để bảo vệ hệ sinh thái và tạo nền tảng cho mục tiêu "Net Zero" của Chính phủ.

TP Hải Phòng tập trung đẩy mạnh đầu tư xây dựng hệ thống thu gom và xử lý nước thải. (Ảnh minh họa)

Dự án HTKT này được triển khai với sự tài trợ từ Bộ Ngoại giao Thương mại và Hợp tác Phát triển của Hà Lan, thông qua cơ quan Invest International trong khuôn khổ Chương trình DRIVE TA. Đây là chương trình chuyên biệt hỗ trợ các quốc gia đang phát triển chuẩn bị các dự án hạ tầng quy mô lớn đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Về cơ cấu quản lý, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng giữ vai trò cơ quan chủ quản, trong khi Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Hải Phòng là chủ dự án. Dự án dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026 - 2027 với tổng mức đầu tư khoảng 27,84 tỷ VNĐ (tương đương 947.402 EUR). Đáng chú ý, nguồn vốn viện trợ không hoàn lại từ Chính phủ Hà Lan chiếm tới 95,96% (khoảng 26,71 tỷ VNĐ), phần còn lại là vốn đối ứng từ ngân sách thành phố để chi trả cho công tác quản lý.

Trong giai đoạn HTKT này, dự án không thực hiện xây lắp trực tiếp mà tập trung hoàn toàn vào việc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và các hồ sơ kỹ thuật chuyên sâu. Các hoạt động cốt lõi bao gồm:

• Khảo sát hiện trạng: Thu thập dữ liệu chi tiết về điều kiện tự nhiên, dân cư và hạ tầng thoát nước hiện hữu một cách khoa học để đảm bảo độ chính xác cho thiết kế.

• Đề xuất công nghệ: Nghiên cứu và so sánh các công nghệ tiên tiến như mương oxy hóa (OD), bể SBR, hoặc công nghệ bùn hạt hiếu khí (AGS) với tiêu chí thân thiện môi trường và bền vững.

• Số hóa quản lý: Dự án dự kiến ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) theo tiêu chuẩn IFC 4.0 nhằm tối ưu hóa việc vận hành và bảo trì sau này.

• Đánh giá tác động toàn diện: Xây dựng các báo cáo về an toàn môi trường - xã hội, khung chính sách tái định cư (RPF), kế hoạch quản lý môi trường (EMP) cũng như đánh giá tác động về giới và nhân quyền.

Dựa trên kết quả từ dự án HTKT, hệ thống xử lý nước thải tổng thể phía Tây thành phố dự kiến sẽ bao gồm 05 trạm xử lý nước thải (TXLNT) tập trung với tổng công suất 21.000 m3/ngày đêm, phục vụ các phường/xã Chu Văn An, Lê Đại Hành, Kinh Môn, Phạm Sư Mạnh, Trần Liễu, Nguyễn Đại Năng, Gia Lộc, Tứ Minh, Việt Hòa và Nam Sách. Toàn bộ hệ thống sẽ đi kèm với 166 km cống tự chảy, 8,9 km ống áp lực, 09 trạm bơm và khoảng 26.000 đấu nối hộ gia đình.

Khi đi vào vận hành, dự án sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho khoảng 236.000 người dân vào năm 2040. Tác động tích cực của dự án được thể hiện qua ba khía cạnh chính:

1. Nâng cao sức khỏe cộng đồng: Giảm thiểu dịch bệnh liên quan đến nguồn nước, đặc biệt bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương như hộ nghèo, người già và trẻ em.

2. Thúc đẩy kinh tế: Hệ thống nước thải hiện đại giúp tăng giá trị bất động sản, thu hút đầu tư vào các đô thị vệ tinh và tạo cơ hội việc làm cho lao động địa phương.

3. Thích ứng biến đổi khí hậu: Đây là "mắt xích" quan trọng giúp nâng cao khả năng chống chịu của thành phố trước các hiện tượng thời tiết cực đoan theo chiến lược quốc gia đến năm 2030.

Để đảm bảo tiến độ, UBND thành phố yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các Sở: Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường cùng chính quyền địa phương các cấp trong việc hỗ trợ khảo sát và thu thập dữ liệu. Hà Lan, với vị thế là quốc gia hàng đầu về công nghệ nước, cam kết chuyển giao những giải pháp tiên tiến và thân thiện nhất cho Hải Phòng.

Sự kết hợp giữa năng lực quốc tế và quyết tâm của thành phố hứa hẹn đưa dự án trở thành một mô hình hợp tác quốc tế điển hình, có khả năng nhân rộng trên cả nước. Việc phê duyệt dự án HTKT này là cam kết mạnh mẽ của Hải Phòng trong việc kiến tạo không gian sống xanh, sạch và hiện đại cho thế hệ mai sau, đưa thành phố vững bước vào kỷ nguyên phát triển bền vững.