Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, thành phố Hải Phòng đã chủ động triển khai hàng loạt Thỏa thuận quốc tế (TTQT) trên nhiều lĩnh vực then chốt. Tháng 7/2026, thông qua quá trình rà soát, đánh giá từ các sở, ngành chuyên môn, bức tranh toàn cảnh về hiệu quả đối ngoại của thành phố Cảng đã được phác họa rõ nét với những kết quả ấn tượng, những thách thức nội tại và lộ trình hoàn thiện mang tính chiến lược.

1. Những điểm sáng: Động lực cho tăng trưởng và vị thế quốc tế

Kết quả rà soát cho thấy, các TTQT của Hải Phòng không còn dừng lại ở mức độ hữu nghị xã giao mà đã đi vào chiều sâu, mang lại lợi ích kinh tế - xã hội trực tiếp và củng cố vững chắc nền tảng pháp lý đối ngoại.

Điểm sáng rực rỡ nhất trong khối kinh tế là sự thành công của Thỏa thuận với Ford Motor Company. Ford Việt Nam đã trở thành "trụ cột" cho tăng trưởng GRDP của địa phương với doanh số kỷ lục hơn 50.450 xe vào năm 2025. Doanh nghiệp này không chỉ đóng góp hơn 11.000 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước mà còn tạo ra việc làm ổn định cho hơn 1.245 lao động trực tiếp, với 90% là người địa phương. Việc Ford vận hành Trung tâm Đào tạo miền Bắc và nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 20% là minh chứng cho sự chuyển giao công nghệ và phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, việc ký kết Bản ghi nhớ với các đối tác lớn như ExxonMobil (Hoa Kỳ) và JERA (Nhật Bản) cho dự án LNG Tiên Lãng (dự kiến 5,09 tỷ USD) tuy vẫn đang ở giai đoạn xúc tiến nhưng đã giúp nâng cao uy tín, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Hải Phòng đối với các tập đoàn năng lượng hàng đầu thế giới. Trong lĩnh vực thương mại, sự kết nối với Cảng Gothenburg (Thụy Điển) và Quảng Tây (Trung Quốc) đã mở ra những nhịp cầu logistics, thúc đẩy chuỗi cung ứng xuyên quốc gia và khu vực Bắc Âu.

Về hợp tác địa phương, quan hệ hữu nghị truyền thống với Lào được đánh giá đạt hiệu quả đặc biệt thiết thực. Sở Tư pháp Hải Phòng đã tham mưu tổ chức thành công Hội nghị Tư pháp các tỉnh có chung đường biên giới Việt Nam - Lào mở rộng lần thứ 7, đón tiếp đoàn cấp cao do Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lào dẫn đầu. Điều này không chỉ làm sâu sắc thêm tình đoàn kết đặc biệt giữa hai nước mà còn giúp Hải Phòng khẳng định vai trò là địa phương đi đầu trong công tác tư pháp đối ngoại.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ đã thực hiện thành công các thỏa thuận với đối tác Hàn Quốc (Jeollanam-do, Chungbuk) và Hoa Kỳ (Ai20x), hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm, chuyển giao công nghệ năng lượng mặt trời và kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo gắn kết quốc tế. Đặc biệt, sự hợp tác với Cục Dữ liệu Nam Ninh (Trung Quốc) trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra hướng đi mới cho phát triển Chính phủ số và số hóa dữ liệu tại thành phố.

Các hoạt động giao lưu văn hóa, Lễ hội Hoa Phượng Đỏ hang năm thu hút sự tham gia của các đoàn nghệ thuật các nước như Hàn Quốc, Trung Quốc đã tạo không gian văn hóa đặc sắc cho nhân dân và du khách. Trong thể thao, việc cử các đội tuyển mũi nhọn sang tập huấn tại Nam Ninh (như Cờ vua, Bóng bàn, Vật...) đã giúp vận động viên Hải Phòng tiếp cận môi trường đào tạo chuyên sâu quốc tế.

2. Những thách thức và nút thắt cần tháo gỡ

Dù đạt được nhiều thành tựu, báo cáo rà soát cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại khách quan và chủ quan ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện TTQT.

• Tính hiệu quả không đồng đều: Một số thỏa thuận ký kết từ lâu nhưng không còn phát sinh hoạt động hợp tác thực tế, điển hình như thỏa thuận giữa Sở Tư pháp với Hội đồng công chứng Bordeaux (Pháp) từ năm 2011, dẫn đến việc phải kiến nghị chấm dứt.

• Rào cản từ quy hoạch và cơ chế quốc gia: Dự án Điện khí LNG tích hợp dù có tiềm năng lớn nhưng hiện chưa thể triển khai do chưa được xác định là dự án nguồn điện ưu tiên trong Quy hoạch điện VIII. Tương tự, việc mở các tuyến vận tải quốc tế mới vẫn phụ thuộc vào hiệp định cấp Chính phủ và nhu cầu thị trường.

• Khó khăn về nguồn lực: (1) Kinh phí: Các hoạt động đào tạo, huấn luyện dài ngày ở nước ngoài đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn, trong khi quy trình thẩm định dự toán đôi khi chưa đồng bộ với lộ trình chi ngân sách chung; (2) Nhân lực: Đội ngũ cán bộ đối ngoại tại một số đơn vị còn hạn chế về trình độ ngoại ngữ, kỹ năng và kinh nghiệm hội nhập, chưa đáp ứng hoàn toàn yêu cầu trong tình hình mới.

• Tác động từ hạ tầng và thị trường: Một số thỏa thuận bị ảnh hưởng như đường bay thẳng Hải Phòng - Nam Ninh phải tạm dừng khai thác từ tháng 4/2026 do lượng khách không ổn định, cho thấy sự thiếu chặt chẽ trong liên kết xây dựng tour của các doanh nghiệp lữ hành hai bên.

3. Hướng hoàn thiện và kiến nghị chiến lược

Để tối ưu hóa các TTQT trong giai đoạn tiếp theo, các sở, ngành đã đề xuất những giải pháp căn cơ.

Về tổ chức thực hiện và quản lý: (1) Rà soát và tinh gọn: Chấm dứt các thỏa thuận không hiệu quả. Đối với các thỏa thuận có nội dung tương đồng (như với tỉnh Viêng Chăn, Lào), cần thống nhất ký kết một TTQT chung sau hợp nhất địa giới hành chính để tập trung nguồn lực; (2) Xây dựng quy chế nội bộ: Áp dụng phương châm "6 rõ" (Rõ việc, rõ người, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ hiệu quả) trong quản lý đối ngoại để đảm bảo tính kỷ cương và trách nhiệm giải trình. 

Về phát triển kinh tế và hạ tầng: (1) Hỗ trợ doanh nghiệp vệ tinh: Thành phố cần có chính sách thu hút các doanh nghiệp sản xuất linh kiện phụ trợ đầu tư vào các KCN tại Hải Phòng để giúp Ford nâng cao tỷ lệ nội địa hóa tại chỗ; (2) Đón đầu xu hướng xanh: Quy hoạch hệ thống trạm sạc và nguồn năng lượng sạch để thu hút đầu tư vào các dòng xe Hybrid và xe điện. Đồng thời, thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực logistics thông minh và giao thông xanh với các đối tác Thụy Điển, Trung Quốc; (3) Kích cầu du lịch song phương: Vận động doanh nghiệp cam kết chính sách ưu đãi lưu trú chung, tổ chức các đoàn Famtrip/Presstrip để kết nối giao thương trực tiếp, đặc biệt là du lịch Golf và nghỉ dưỡng biển đảo Cát Bà.

Về bồi dưỡng nhân lực và truyền thông số: (1) Nâng cao năng lực chuyên môn: Tăng cường các lớp tập huấn, bồi dưỡng ngắn hạn về nghệ thuật, AI và quản lý dữ liệu xuyên biên giới; (2) Tận dụng truyền thông số: Đề xuất đối tác hỗ trợ quảng bá hình ảnh du lịch Hải Phòng trên các nền tảng mạng xã hội chính thống của họ để xóa bỏ khoảng cách địa lý và tiếp cận sâu hơn thị trường quốc tế.

Quá trình đánh giá hiệu quả thực hiện Thỏa thuận quốc tế tại Hải Phòng đã cho thấy tư duy đối ngoại sắc bén và trách nhiệm của các cơ quan quản lý. Với việc kiên trì theo đuổi các hợp tác thực chất, Hải Phòng đang từng bước khẳng định vị thế là một trung tâm kinh tế, khoa học và văn hóa năng động, sẵn sàng cho những vận hội mới trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.