Trong bối cảnh chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trên toàn cầu, hợp tác giữa các đô thị ASEAN trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và xây dựng cộng đồng ASEAN số.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hải Phòng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn của một ngành, mà là một động lực phát triển mới, là nền tảng để đổi mới mô hình tăng trưởng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố trong giai đoạn mới. Hải Phòng đang đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số, phát triển chính quyền số, kinh tế số, thúc đây hệ sinh thái đổi mới sáng tạo,đưa các thành quả khoa học, công nghệ vào giải quyết trực tiếp những bài toán lớn của quản trị đô thị, phát triển công nghiệp, logistics, thương mại, dịch vụ và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế nhằm từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm logistics và cảng biển thông minh của khu vực ASEAN, trung tâm đổi mới sáng tạo và công nghệ biển, đô thị thông minh hàng đầu Việt Nam.

Là thành phố cảng biển quốc tế, cửa ngõ kết nối ra biển của toàn bộ khu vực phía Bắc, Hải Phòng hiện có quy mô kinh tế đứng thứ ba cả nước và là địa phương duy nhất duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong 11 năm. Đây là nền tảng quan trọng để thành phố chủ động tham gia và đóng góp vào quá trình tăng cường kết nối, hợp tác giữa các đô thị ASEAN trong kỷ nguyên số.

Trong những năm qua, Hải Phòng đã từng bước xây dựng nền tảng hạ tầng số hiện đại, đồng bộ với mạng viễn thông băng rộng, mạng 5G, hệ thống wifi miễn phí phủ rộng, chất lượng thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Thành phố đồng thời đầu tư các trung tâm dữ liệu, mạng 5G dùng riêng cho công nghiệp, cảng biển, mạng chuyên dùng đáp ứng nhu cầu của chính quyền, doanh nghiệp và người dân.    

Cùng với hạ tầng số, Hải Phòng chú trọng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đồng bộ thông qua chiến lược dữ liệu, khung quản trị dữ liệu và kho dữ liệu dùng chung toàn thành phố. Đến nay, hệ thống dữ liệu đã tích hợp hơn 4,44 triệu dữ liệu dân cư, hơn 80.000 hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức, trên 1,14 triệu hồ sơ đất đai cùng 481 bộ dữ liệu dùng chung và dữ liệu mở, tạo nền tảng quan trọng phục vụ quản trị đô thị và cung cấp dịch vụ công.

Lấy người dân làm trung tâm, Hải Phòng đã xây dựng mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công đồng bộ từ thành phố đến cơ sở với 02 trung tâm cấp thành phố và 114 trung tâm cấp xã, phường, đặc khu. Đến nay, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 99,62%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt trên 96,9%; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu đạt 98,4%; 100% thủ tục hành chính được tiếp nhận không phụ thuộc địa giới hành chính. Thành phố cũng chủ động cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính so với quy định của Trung ương.

Thông qua hệ sinh thái công dân số, người dân và doanh nghiệp có thể tương tác trực tiếp với chính quyền để phản ánh, kiến nghị, góp ý và hiến kế xây dựng thành phố. Việc lấy mức độ hài lòng của người dân làm tiêu chí đánh giá chất lượng phục vụ của cơ quan hành chính đã tạo bước chuyển mạnh mẽ từ mô hình "chính quyền quản lý" sang "chính quyền phục vụ". Những kết quả này góp phần giúp Hải Phòng tiếp tục dẫn đầu cả nước về Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX), Chỉ số hài lòng của người dân và doanh nghiệp (SIPAS), đồng thời nằm trong nhóm địa phương có Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) cao nhất cả nước.

Bên cạnh đó, thành phố đang từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào nhiều lĩnh vực quản lý đô thị như điều hành giao thông, giám sát trật tự, an ninh đô thị, giải quyết thủ tục hành chính, tiếp nhận và xử lý phản ánh của người dân, tổng hợp thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và hỗ trợ ra quyết định. Các chương trình đào tạo tập huấn ình dân học vụ số cũng được triển khai rộng khắp, trong đó chú trọng đào tạo kỹ năng số và ứng dụng AI cho khoảng 90.000 lượt cán bộ, công chức và các tầng lớp nhân dân.

Hải Phòng cũng không ngừng mở rộng hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhiều chương trình hợp tác với Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KIST), Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), Tập đoàn LG cùng nhiều đối tác quốc tế đang góp phần thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của thành phố. Hiện Hải Phòng được StartupBlink xếp hạng thứ 765 trong bảng xếp hạng các thành phố đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Những kết quả đạt được không chỉ tạo nền tảng cho quá trình phát triển của Hải Phòng mà còn cho thấy nhiều điểm tương đồng với các ưu tiên hợp tác của ASEAN trong giai đoạn mới. Trong bối cảnh ASEAN đang triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 với định hướng xây dựng một khu vực kết nối, tự cường, sáng tạo và phát triển bền vững, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là những động lực then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia, địa phương trong khu vực. Hải Phòng mong muốn không chỉ học hỏi kinh nghiệm mà còn chủ động đóng góp sáng kiến, tăng cường hợp tác với các đô thị trong khu vực nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của Tầm nhìn ASEAN 2045.

Từ thực tiễn phát triển của mình, Hải Phòng cho rằng để hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2045, các đô thị trong khu vực cần tăng cường hợp tác trên những lĩnh vực mang tính nền tảng.

Trước hết, cần xây dựng mạng lưới chia sẻ dữ liệu đô thị ASEAN, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu mở, kết nối các nền tảng đô thị thông minh và từng bước hình thành tiêu chuẩn dữ liệu chung của khu vực.

Bên cạnh đó, ASEAN cần thúc đẩy phát triển AI có trách nhiệm thông qua việc xây dựng bộ nguyên tắc đạo đức AI, khung quản trị AI đô thị, cơ chế bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn số.

Một định hướng quan trọng khác là hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo đô thị ASEAN, tăng cường chia sẻ chuyên gia, trao đổi kinh nghiệm quản trị số, hợp tác giữa các doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ và phối hợp đào tạo nguồn nhân lực về AI, dữ liệu số.

Hải Phòng cũng đề xuất nghiên cứu phát triển mô hình "Digital Twin ASEAN Cities" (Bản sao số các đô thị ASEAN), tạo công cụ hỗ trợ dự báo giao thông, quản lý môi trường, ứng phó thiên tai và quy hoạch phát triển bền vững trên nền tảng dữ liệu số.

Đồng thời, với lợi thế là thành phố cảng biển quốc tế, Hải Phòng mong muốn mở rộng hợp tác với các đô thị cảng trong ASEAN về quản trị logistics thông minh, chuỗi cung ứng số, ứng dụng AI trong vận hành cảng biển và giao thông hàng hải, góp phần nâng cao năng lực kết nối của khu vực.

Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra cơ hội lịch sử để các đô thị ASEAN phát triển theo hướng xanh hơn, thông minh hơn và bao trùm hơn. Với những kết quả đã đạt được và định hướng phát triển trong thời gian tới, Hải Phòng mong muốn tiếp tục tăng cường chia sẻ kinh nghiệm, kết nối dữ liệu, mở rộng hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng các thành phố trong khu vực xây dựng hệ sinh thái đô thị số lấy người dân làm trung tâm, góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn ASEAN 2045.