Trong khuôn khổ Hội nghị Hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh (Việt Nam) và Vân Nam (Trung Quốc) lần thứ XII diễn ra tại tỉnh Lào Cai từ ngày 23 đến 25/8/2026, đoàn đại biểu thành phố Hải Phòng đã tham gia trình bày bài tham luận quan trọng với chủ đề: “Tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kết nối giao thông vận tải, hợp tác Logistics trên hành lang kinh tế Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng - Quảng Ninh (Việt Nam) và Vân Nam (Trung Quốc)”. Bài tham luận không chỉ phác họa vị thế cực tăng trưởng mới của thành phố cảng sau sáp nhập mà còn thẳng thắn chỉ ra các điểm nghẽn và hiến kế 5 giải pháp hành động đột phá nhằm khơi thông dòng chảy logistics xuyên biên giới.

Hải Phòng bước vào hội nghị lần này với một vị thế hoàn toàn mới. Kể từ ngày 01/7/2025, thành phố Hải Phòng mới được thành lập trên cơ sở sáp nhập thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương cũ, mở rộng quy mô lên hơn 4,6 triệu dân và gần 3.200 km² diện tích tự nhiên, khẳng định vững chắc vai trò cửa ngõ chiến lược phía Bắc và cực tăng trưởng hàng đầu của vùng Đồng bằng sông Hồng. Hải Phòng tự hào là một trong số rất ít địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP ở mức hai con số liên tục trong 11 năm liền. Năm 2025, GRDP thành phố tăng 11,81% (đứng thứ hai toàn quốc), quy mô kinh tế lớn thứ 3 cả nước đạt 33 tỷ USD. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 36,8 tỷ USD (tăng 10% so với cùng kỳ); GRDP Quý I đạt 11,43% và Quý II đạt 11,24%. Về thu hút đầu tư, tính đến hết tháng 7 năm 2026, Hải Phòng sở hữu 1.853 dự án FDI với tổng vốn trên 53,3 tỷ USD. Trong đó, Trung Quốc đóng góp 823 dự án với tổng vốn 13,2 tỷ USD.

Sự phát triển mạnh mẽ này được trợ lực bởi hệ thống hạ tầng logistics khổng lồ bao gồm Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, Khu kinh tế ven biển phía Nam và Khu kinh tế chuyên biệt có tổng diện tích 47.840 ha, cùng 43 khu công nghiệp, 80 cụm công nghiệp, gần 60 cảng biển và 70 cảng thủy nội địa. Sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng của thành phố năm 2025 ước đạt hơn 213 triệu tấn (hướng tới mục tiêu 380 triệu tấn vào năm 2030). Riêng 7 tháng năm 2026, sản lượng hàng hóa đạt 70,4 triệu tấn và 5,2 triệu TEU container. Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng ghi nhận bước tiến lớn khi 100% các cảng đã ứng dụng hệ thống quản lý trung tâm điều hành và hơn 40% cảng đã hình thành nền tảng cảng số.

Bên cạnh những kết quả ấn tượng, tham luận của Hải Phòng đã thẳng thắn chỉ ra những nút thắt lớn cần tháo gỡ trong kết nối vận tải và logistics liên vùng:

• Sự mất cân đối về phương thức vận tải: Khoảng 88% hàng container hiện nay vẫn vận chuyển bằng đường bộ, tạo áp lực cực lớn lên các tuyến Quốc lộ 5, cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Tân Vũ - Lạch Huyện, đường Đình Vũ, Nguyễn Bỉnh Khiêm.

• Hạn chế của đường sắt kết nối cảng: Kết nối đường sắt tới cảng biển còn rất yếu, hiện mới chỉ tiếp cận đến cảng Vật Cách với khối lượng khiêm tốn, chủ yếu vận chuyển quặng sắt và hàng rời.

• Năng lực đường thủy nội địa chưa được giải phóng: Mặc dù đường thủy nội địa có lợi thế về khối lượng lớn và chi phí thấp, nhưng hiệu quả kết nối chưa cao do các rào cản về tĩnh không cầu, luồng tuyến và hạ tầng bến cảng tại các khu vực nguồn hàng lớn.

Để đưa hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh trở thành chuỗi cung ứng logistics thông suốt, Hải Phòng đã chủ động đề xuất 5 nhóm nội dung hợp tác liên kết trọng tâm:

1. Phát triển kết cấu hạ tầng giao thông liên vùng: Đẩy nhanh tiến độ dự án đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tuyến Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng. Đặc biệt, đề nghị Bộ Xây dựng thúc đẩy hoàn thiện, ký kết Thỏa thuận với Bộ Giao thông vận tải Trung Quốc về bổ sung, kéo dài tuyến vận tải đường bộ quốc tế xuyên biên giới Hải Phòng - Hà Nội - Lào Cai/Hà Khẩu - Mông Tự - Côn Minh đến tận Thành Đô và Trùng Khánh

2. Tổ chức vận tải đa phương thức: Điều tiết luồng hàng hóa để dịch chuyển bớt từ đường bộ sang đường sắt và đường thủy nội địa, hình thành chuỗi vận chuyển liên tục từ Vân Nam - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng/Quảng Ninh ra thế giới.

3. Phát triển logistics và nguồn hàng: Xây dựng trục logistics liên vùng, tích cực xúc tiến và thu hút nguồn hàng từ tỉnh Vân Nam, tạo cơ chế kết nối thường xuyên giữa doanh nghiệp xuất nhập khẩu, vận tải và doanh nghiệp cảng biển, ICD của các địa phương.

4. Đẩy mạnh chuyển đổi số và chia sẻ thông tin: Nghiên cứu cơ chế chia sẻ dữ liệu về nguồn hàng, lịch tàu, container, năng lực cảng biển, tiến tới kết nối các nền tảng số địa phương với Nền tảng Logistics liên ngành Hải Phòng (SmartLog Haiphong).

5. Thúc đẩy logistics xanh và nâng cấp doanh nghiệp: Hợp tác đào tạo nguồn nhân lực về logistics số, logistics xanh; khuyến khích sử dụng công nghệ, phương tiện phát thải thấp và năng lượng sạch tại kho bãi.

Với vị trí là đầu mối cảng biển quốc tế và cửa ngõ ra biển duy nhất của hành lang kinh tế, Hải Phòng cam kết sẽ nỗ lực hết mình để phục vụ nhu cầu xuất nhập khẩu và trung chuyển hàng hóa của các địa phương dọc tuyến. Sự chủ động của thành phố còn được khẳng định mạnh mẽ khi Hải Phòng chính thức được giao đăng cai tổ chức Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế lần thứ XIII vào năm 2028. Thành phố cảng kỳ vọng mốc năm 2028 sẽ là thời điểm kiểm chứng thực chất những dự án hạ tầng, tuyến vận tải và mô hình số hóa logistics đi vào vận hành thực tế, tiếp tục củng cố mối quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời giữa các địa phương hai nước Việt Nam - Trung Quốc.