Ngày 17 tháng 3 năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng đã ban hành Kế hoạch hành động số 86/KH-UBND về phát triển đội ngũ trí thức thành phố trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các quyết định của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết của Đảng bộ thành phố, khẳng định quyết tâm xây dựng Hải Phòng trở thành trung tâm khoa học - công nghệ dẫn dắt của khu vực.

Vai trò nòng cốt của trí thức trong kỷ nguyên mới

Kế hoạch 86 xác định đội ngũ trí thức đóng vai trò nòng cốt trong việc hiện thực hóa khát vọng đưa Hải Phòng trở thành thành phố cảng xanh, văn minh, hiện đại. Không chỉ dừng lại ở việc đóng góp chuyên môn, đội ngũ này được kỳ vọng sẽ trở thành lực lượng dẫn dắt quá trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế của thành phố.

Thành phố định hướng xây dựng đội ngũ trí thức lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, có cơ cấu tương xứng với vị thế đô thị loại I trực thuộc Trung ương. Trong đó, các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, công chức, viên chức có tư duy đột phá sẽ là những người tiên phong đưa Hải Phòng trở thành trung tâm giáo dục - đào tạo, y tế và khoa học - công nghệ của vùng Duyên hải Bắc Bộ. Trí thức chính là "vốn quý" để thành phố bứt phá trong các lĩnh vực mũi nhọn như Kinh tế biển, Công nghiệp công nghệ cao và Chuyển đổi số.

Đội ngũ tri trí thức người Việt Nam ở nước ngoài là "nguồn lực chất xám" từ xa cho sự phát triển của thành phố. (Ảnh minh họa) 

Nhiệm vụ đối ngoại và Toàn cầu hóa trí thức

Một trong những điểm nhấn đặc biệt của Kế hoạch 86 là nhóm giải pháp về toàn cầu hóa trí thức, nhằm đưa trí thức Hải Phòng vươn ra thế giới và thu hút tinh hoa tri thức thế giới về địa phương. Các nhiệm vụ đối ngoại được xác lập cụ thể và mang tính mở rộng rất cao:

• Thu hút nhân tài kiều bào: Thành phố đặt mục tiêu cụ thể mỗi năm thu hút từ 3-5 chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài là người Hải Phòng tiêu biểu về tham gia giảng dạy, nghiên cứu, tư vấn chính sách và chuyển giao công nghệ. Đây là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tận dụng "nguồn lực chất xám" từ xa cho sự phát triển của thành phố.

• Mở rộng hợp tác quốc tế: Hải Phòng sẽ tham gia mở rộng hợp tác quốc tế trong đào tạo và nghiên cứu. Một cơ chế linh hoạt được thiết lập là tuyển chọn trí thức, chuyên gia quốc tế chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ mà không yêu cầu cư trú dài hạn tại Việt Nam. Điều này cho phép thành phố tiếp cận với những bộ óc hàng đầu thế giới thông qua các hình thức làm việc trực tuyến hoặc ngắn hạn.

• Xây dựng mạng lưới kết nối toàn cầu: Thành phố tạo điều kiện để trí thức tham gia vào các sáng kiến và mạng lưới toàn cầu, cho phép họ được luân chuyển, biệt phái hoặc làm việc ngắn hạn tại các tổ chức quốc tế. Việc tham gia các trung tâm kết nối sáng kiến toàn cầu và hỗ trợ mạng lưới nghiên cứu đa quốc gia là nhiệm vụ quan trọng để nâng cao vị thế của trí thức Hải Phòng trên trường quốc tế.

• Số hóa dữ liệu trí thức kiều bào: Một nhiệm vụ đối ngoại quan trọng khác là khảo sát và xây dựng cơ sở dữ liệu về người Hải Phòng ở nước ngoài, sau đó tích hợp vào hệ thống dữ liệu đội ngũ trí thức quốc gia để quản lý và huy động hiệu quả.

• Dự án chiến lược tầm quốc tế: Sở Khoa học và Công nghệ được giao nhiệm vụ tham mưu xây dựng Đề án “Xây dựng Hải Phòng trở thành Trung tâm quốc tế về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ biển” để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào tháng 12/2026. Đây là bước đi quan trọng để khẳng định vị thế đối ngoại của Hải Phòng trong lĩnh vực kinh tế biển toàn cầu.

Hệ thống chỉ tiêu và giải pháp đồng bộ

Để hỗ trợ đội ngũ trí thức thực hiện tốt vai trò của mình, Hải Phòng đề ra các chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 như: phấn đấu có 12 người nghiên cứu khoa học trên 01 vạn dân; tỷ lệ lao động trí thức trong các ngành công nghiệp công nghệ cao đạt 25%; và Chỉ số phát triển con người (HDI) đạt mức 0,8.

Thành phố cam kết triển khai các cơ chế đặc thù như thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình quản trị và công nghệ mới; đầu tư xây dựng phòng thí nghiệm dùng chung hiện đại tiệm cận chuẩn quốc tế tích hợp trong Công viên khoa học và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, thành phố sẽ chú trọng đào tạo năng lực làm việc trong môi trường quốc tế cho các nhà nghiên cứu, giảng viên và bác sĩ.

Với Kế hoạch hành động số 86/KH-UBND, thành phố Hải Phòng không chỉ xây dựng một lộ trình phát triển nhân lực mà còn đang thiết lập một "hành lang xanh" để trí thức tự do sáng tạo và hội nhập. Việc xác định rõ vai trò nòng cốt và các nhiệm vụ đối ngoại mang tính đột phá cho thấy tầm nhìn chiến lược của lãnh đạo thành phố trong việc lấy trí tuệ làm động lực chính để vươn tầm quốc tế, đóng góp tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.