Trong bức tranh chung của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản, hợp tác cấp địa phương tiếp tục được khẳng định là một trụ cột quan trọng, góp phần thúc đẩy hợp tác thực chất và bền vững giữa hai nước. Nổi bật trong mạng lưới hợp tác đó, quan hệ giữa thành phố Hải Phòng và tỉnh Niigata đang cho thấy nhiều tiềm năng mở rộng mạnh mẽ, đặc biệt trong các lĩnh vực giáo dục – đào tạo, nông nghiệp và giao lưu nhân dân.

Tháng 11/2015, thành phố Hải Phòng và tỉnh Niigata đã ký kết Bản ghi nhớ về giao lưu, hợp tác trên các lĩnh vực kinh tế – du lịch, nông nghiệp, giáo dục – đào tạo nhân lực, truyền thông báo chí và thể thao. Trên nền tảng Bản ghi nhớ này, trong gần một thập kỷ qua, hai địa phương đã tích cực triển khai nhiều hoạt động hợp tác cụ thể, từng bước làm sâu sắc quan hệ hữu nghị và tạo dựng sự tin cậy lẫn nhau.

Phó Chủ tịch UBND TP Lê Trung Kiên gặp xã giao Phó Thống đốc tỉnh Niigata trong khuôn khổ Diễn đàn hợp tác địa phương Việt – Nhật (11/2025)

Giáo dục – đào tạo là lĩnh vực hợp tác nổi bật và được đánh giá là có chiều sâu nhất giữa Hải Phòng và Niigata. Hai bên đã duy trì thường xuyên các hoạt động giao lưu, trao đổi thông qua hợp tác giữa các cơ sở giáo dục, đào tạo tiếng Nhật, triển khai các chương trình học bổng sau đại học, nghiên cứu sinh và thạc sỹ do chính quyền tỉnh Niigata tài trợ. Giai đoạn 2018 – 2022, đã có 04 ứng viên của Hải Phòng tham gia Chương trình học bổng nghiên cứu sau đại học của tỉnh Niigata, qua đó góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, hiểu biết sâu sắc về Nhật Bản và có khả năng trở thành cầu nối hợp tác giữa hai địa phương trong tương lai.

Bên cạnh đó, tỉnh Niigata đã tổ chức Hội thảo du học tại Hải Phòng (11/2018) với sự tham gia của các trường giảng dạy tiếng Nhật và đông đảo học sinh trên địa bàn thành phố, góp phần cung cấp thông tin chính thống, định hướng rõ ràng cho học sinh, phụ huynh có nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc tại Nhật Bản. Đáng chú ý, chuyến công tác khảo sát của đoàn Hải Phòng tại tỉnh Niigata (10/2019) đã giúp hai bên tăng cường hiểu biết lẫn nhau về hệ thống giáo dục, môi trường kinh tế – xã hội và các quy định liên quan đến du học sinh quốc tế, tạo cơ sở để mở rộng các hình thức hợp tác mới, như kết nối trường trung học phổ thông, giao lưu giáo viên – học sinh theo mô hình homestay.

Trong bối cảnh dịch bệnh, hai bên vẫn duy trì hiệu quả các hoạt động hợp tác thông qua hình thức trực tuyến. Các cuộc họp online được tổ chức nhằm trao đổi thông tin về học bổng, chương trình du học, cũng như kết nối trực tiếp giữa các trường trung học phổ thông của Hải Phòng với các trường đào tạo tiếng Nhật của tỉnh Niigata. Cuộc họp trực tuyến tháng 12/2020 với sự tham gia của các trường THPT Chuyên Trần Phú, THPT Marie Curie, các trung tâm Nhật ngữ tại Hải Phòng và 03 trường đào tạo tiếng Nhật của tỉnh Niigata đã mở ra nhiều định hướng hợp tác mới, trong đó phía Hải Phòng đề xuất đa dạng hóa học bổng, tổ chức các khóa học ngắn hạn, mở rộng cơ hội thực tập và làm việc tại Niigata sau khi tốt nghiệp.

Giao lưu văn hóa, ngôn ngữ tiếp tục là điểm nhấn quan trọng trong quan hệ giữa hai địa phương. Cuộc thi thuyết trình tiếng Nhật “Nhịp cầu hữu nghị Hải Phòng – Niigata” tổ chức trực tuyến vào tháng 5/2021 đã tạo sân chơi bổ ích cho học sinh Hải Phòng, đồng thời góp phần tăng cường giao lưu nhân dân và bồi đắp nền tảng hữu nghị lâu dài. Việc tỉnh Niigata gửi tặng 04 đợt sách, giáo trình và tài liệu tiếng Nhật cho Hải Phòng trong giai đoạn 2019 – 2021 cũng thể hiện sự quan tâm, hỗ trợ thiết thực đối với công tác giảng dạy và học tập tiếng Nhật tại thành phố.

Bên cạnh giáo dục – đào tạo, hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp đang nổi lên như một hướng đi giàu tiềm năng giữa Hải Phòng và Niigata. Hai địa phương đã duy trì phối hợp, chuẩn bị cho triển khai Dự án giao lưu công nghệ và hỗ trợ nông nghiệp, hướng tới ứng dụng các tiến bộ khoa học – kỹ thuật của Nhật Bản vào sản xuất nông nghiệp tại Hải Phòng. Các chuyến trao đổi, khảo sát thực tế trong năm 2023 của cán bộ hai bên đã giúp tăng cường hiểu biết về mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, quản lý chuỗi giá trị và phát triển nông nghiệp bền vững tại tỉnh Niigata, mở ra triển vọng hợp tác cụ thể, hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Đoàn công tác thành phố khảo sát trong lĩnh vực nông nghiệp tại tỉnh Niigata

Từ những kết quả hợp tác đã đạt được, có thể thấy tiềm năng mở rộng hợp tác giữa Hải Phòng và Niigata còn rất lớn. Hai địa phương có nhiều điểm tương đồng và bổ trợ lẫn nhau về nhu cầu phát triển nguồn nhân lực, nông nghiệp công nghệ cao, cũng như mong muốn tăng cường giao lưu thế hệ trẻ. Trong thời gian tới, việc tiếp tục thúc đẩy hợp tác giáo dục – đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, mở rộng các chương trình trao đổi học sinh, sinh viên, nghiên cứu sinh; đồng thời cụ thể hóa các dự án hợp tác nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ là những hướng đi quan trọng, góp phần đưa quan hệ Hải Phòng – Niigata phát triển thực chất và bền vững hơn.

Với nền tảng hợp tác đã được xây dựng, sự tin cậy lẫn nhau và quyết tâm của chính quyền hai địa phương, quan hệ hợp tác giữa thành phố Hải Phòng và tỉnh Niigata được kỳ vọng sẽ tiếp tục được mở rộng, trở thành một điểm nhấn trong khuôn khổ hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản, đóng góp tích cực vào việc làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước trong giai đoạn mới.