Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Nhật Bản đang bước vào giai đoạn phát triển mới, ngày càng sâu sắc, thực chất và toàn diện, hợp tác cấp địa phương tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng, góp phần làm giàu nội hàm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước. Nổi bật trong bức tranh chung ấy, thành phố Hải Phòng đang vươn lên mạnh mẽ, trở thành một điểm sáng tiêu biểu trong hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản, với những kết quả hợp tác thực chất, bền vững và có sức lan tỏa sâu rộng.
Kể từ khi Việt Nam và Nhật Bản thiết lập quan hệ ngoại giao (21/9/1973), Nhật Bản luôn là người bạn tin cậy, là đối tác chiến lược đồng hành cùng Việt Nam trên nhiều lĩnh vực. Đối với Hải Phòng, mối quan hệ đó không chỉ được thể hiện qua các con số ấn tượng về đầu tư, thương mại, mà còn được khẳng định bằng những đóng góp thiết thực, lâu dài trong phát triển hạ tầng, đô thị, bảo vệ môi trường, đào tạo nguồn nhân lực và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Trong lĩnh vực đầu tư, Hải Phòng tiếp tục khẳng định sức hút mạnh mẽ đối với các doanh nghiệp Nhật Bản. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có 215 dự án FDI của Nhật Bản, với tổng vốn đầu tư 6,4 tỷ USD, đưa Nhật Bản trở thành nhà đầu tư lớn thứ 4 (về cả số vốn và số dự án) trong số 44 quốc gia, vùng lãnh thổ đầu tư tại Hải Phòng. Nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn của Nhật Bản đã lựa chọn Hải Phòng làm điểm đến đầu tư chiến lược, mang theo công nghệ tiên tiến, phương thức quản trị hiện đại và văn hóa tuân thủ pháp luật nghiêm túc, qua đó góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, văn minh và bền vững.
Hội nghị xúc tiến đầu tư tại Nhật Bản (06/2023)
Bên cạnh đầu tư, các dự án ODA của Nhật Bản đã để lại dấu ấn sâu đậm trong quá trình phát triển hạ tầng và đô thị của Hải Phòng. Từ các dự án giao thông, quy hoạch tổng thể, quản lý môi trường, vệ sinh đô thị đến những công trình mang tính bước ngoặt như Cầu Bính, cải tạo Cảng Hải Phòng, Dự án thoát nước mưa – nước thải và quản lý chất thải rắn giai đoạn I, Dự án nâng cấp Nhà máy nước An Dương… đã góp phần quan trọng làm thay đổi diện mạo đô thị, cải thiện môi trường sống, nâng cao chất lượng dịch vụ công, đồng thời chuyển giao công nghệ hiện đại và nâng cao năng lực quản lý cho đội ngũ cán bộ thành phố. Chính những nền tảng đó đã tạo động lực mạnh mẽ để Hải Phòng thu hút thêm nhiều doanh nghiệp lớn trong và ngoài nước, hướng tới phát triển xanh và bền vững.
Quan hệ thương mại giữa Hải Phòng và Nhật Bản cũng duy trì đà tăng trưởng ổn định. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của Hải Phòng sang Nhật Bản đạt 3,13 tỷ USD, trong khi kim ngạch nhập khẩu đạt 1,35 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của Nhật Bản trong cơ cấu thị trường xuất nhập khẩu của thành phố.
Các phiên kết nối cung cầu Việt Nam – Nhật Bản hàng năm được tổ chức
Trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo và giao lưu văn hóa, hợp tác giữa Hải Phòng và Nhật Bản được đánh giá là phong phú, thực chất và có chiều sâu. Hiện nay, thành phố có 24 trường phổ thông giảng dạy tiếng Nhật; nhiều cơ sở đào tạo đã thiết lập quan hệ hợp tác với các đối tác Nhật Bản. Trường Đại học Hàng hải Việt Nam duy trì quan hệ chiến lược lâu năm với các trường đại học và hiệp hội hàng hải Nhật Bản. Các cuộc thi Diễn thuyết tiếng Nhật được tổ chức thường niên, Truyền hình Hải Phòng có kênh tiếng Nhật riêng – những điểm nhấn cho thấy sự quan tâm đặc biệt của thành phố trong việc thúc đẩy giao lưu nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.
Cuộc thi Diễn thuyết tiếng Nhật được tổ chức thường niên
Đáng chú ý, mô hình hợp tác cấp địa phương chính là trụ cột nổi bật, tạo nên dấu ấn riêng trong quan hệ Hải Phòng – Nhật Bản. Những năm qua, hợp tác giữa Hải Phòng và Nhật Bản phát triển toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu. Hiện nay, Hải Phòng đã thiết lập quan hệ hữu nghị, hợp tác, kết nghĩa với 08 địa phương của Nhật Bản, gồm thành phố Kitakyushu, tỉnh Kagawa, tỉnh Niigata, thành phố Kobe, thành phố Yokkaichi, tỉnh Shiga, thành phố Fukuoka và tỉnh Kagoshima. Trong đó, thành phố Kitakyushu đã chính thức thiết lập quan hệ “thành phố kết nghĩa” với Hải Phòng từ năm 2014, đánh dấu bước phát triển quan trọng, tạo nền tảng vững chắc cho hợp tác lâu dài và thực chất giữa hai bên.
Trên cơ sở các mối quan hệ hữu nghị đó, các hoạt động trao đổi đoàn ở nhiều cấp độ – từ lãnh đạo chính quyền, cán bộ các sở, ngành, cộng đồng doanh nghiệp đến các chuyên gia – cùng với hợp tác trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, môi trường, văn hóa, giáo dục – đào tạo được triển khai khá thường xuyên và hiệu quả. Thông qua các chương trình, dự án hợp tác cụ thể, Hải Phòng đã nhận được sự hỗ trợ tích cực từ các địa phương và đối tác Nhật Bản về kinh phí, kinh nghiệm quản lý, tư vấn kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và chuyên gia, qua đó góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của thành phố. Những kết quả hợp tác thực chất này tiếp tục khẳng định vị thế ngày càng quan trọng của Hải Phòng trong mạng lưới hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản, đồng thời làm nổi bật vai trò của thành phố như một điểm sáng tiêu biểu trong quan hệ hợp tác giữa hai nước.
Từ thực tiễn hợp tác hiệu quả đó, Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, năng động và sáng tạo của mình trong thúc đẩy hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản. Thành phố xác định sẽ tiếp tục trở thành điểm kết nối quan trọng, mở rộng hợp tác với các địa phương Nhật Bản trên các lĩnh vực giàu tiềm năng như phát triển đô thị, logistics, đổi mới sáng tạo, tăng trưởng xanh; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Nhật Bản mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao như điện tử, bán dẫn, sản xuất chip, năng lượng tái tạo và công nghiệp hỗ trợ. Song song với đó là đẩy mạnh hợp tác giáo dục – đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng giảng dạy tiếng Nhật tại địa phương.
Với nền tảng hợp tác vững chắc, sự tin cậy chính trị cao và những kết quả thực chất đã đạt được, Hải Phòng đang và sẽ tiếp tục khẳng định vai trò là một điểm sáng tiêu biểu trong hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản, đóng góp tích cực vào việc củng cố, làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước trong giai đoạn phát triển mới.